II SA/Gl 1511/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 września 2025 r. nr SKO.PS/41.5/726/2025/13384 w przedmiocie odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS oddala skargę.

Prezydent Miasta K. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 23.07.2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; aktualny publikator: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 61 ust. 1-2 i 2d ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (podany publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, aktualny publikator: Dz. U. z 2025 r. poz. 1214, dalej w skrócie: "u.p.s."), ustalił wysokość opłaty, jaką K. S. zobowiązany jest wnieść za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w K. (w skrócie: "DPS") jego babci, będącej wdową - R. H., w okresie od 01.04.2017 r. do [...] r., w kwotach podanych za poszczególne miesiące tego okresu, w łącznej wysokości - 35 169,81 zł., w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się tej decyzji na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.. W obszernym uzasadnieniu podał, że babcia przebywała w DPS w okresie od 5 maja 2016 r. do [...] r. (na mocy decyzji z dnia 28.04.2016r.). Na podstawie odrębnej decyzji ustalono jej osobistą odpłatność za pobyt w DPS, na poziomie, zgodnym z treścią art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s., tj. 70% osiąganego przez nią dochodu, oraz wskazano jej wysokość za poszczególne miesiące tego okresu, która jednak nie pokrywała w całości kosztów pobytu w DPS. Z tego powodu, wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty przynależnej od skarżącego jako wnuka, za pobyt babci w DPS, o czym zawiadomiono pismem z dnia 26 listopada 2018 r. Organ I instancji wyjaśnił, że w okresie od maja 2016 r. do marca 2017 r. skarżący nie był zobowiązany do ponoszenia tejże opłaty, albowiem ówczesny jego dochód nie przekraczał 300% kryterium dochodowego. Osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do ponoszenia opłaty (z racji bliższego stopnia pokrewieństwa z babcią), była jej córka - G. S., której na mocy decyzji z dnia 12 marca 2019 r., wyliczono kwotę opłaty za poszczególne miesiące od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., a w dalszym okresie od 02 stycznia 2021 r. do [...] r., tj. do dnia zgonu babci, określono jej wysokość na mocy umowy. Jednakże dochód córki nie pozwalał na ustalenie opłaty w wysokości różnicy pomiędzy średnim kosztem utrzymania mieszkańca w DPS a opłatą wnoszoną przez nią i przez babcię, stąd też na osoby w dalszym stopniu pokrewieństwa, tj. ustalonych dwoje wnuków (skarżący i jego siostra - D. S.), przypadała miesięcznie pozostała do zapłaty kwota (podana szczegółowo w ujęciu miesięcznym), począwszy od 1 kwietnia 2017 r. do dnia śmierci babci. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji opisał kilkuletnie prowadzenie postępowania, w związku z uchylaniem się przez skarżącego od udzielenia rzetelnych i wiarygodnych informacji w przedmiocie sytuacji swojej rodziny, mając w pełni świadomość, że ma obowiązek pokrycia kosztów pobytu babci w DPS, jak i tego, w jaki sposób się je ustala. Pismem z dnia 29.06.2023 r., doręczonym skarżącemu w dniu 5.07.2023 r., raz jeszcze został on poinformowany przez organ I instancji o konieczności ponownego uzupełnienia postępowania dowodowego o niezbędne dokumenty, których przedłożenie umożliwiłoby prawidłowe ustalenie sytuacji jego i jego rodziny, w okresie od 1.04.2017 r. do [...] r. W trakcie postępowania wielokrotnie organ I instancji kierował do skarżącego korespondencję, w której (stosownie do treści art. 9 i art. 10 k.p.a.), wskazywał na wszelkie okoliczności faktyczne i prawne, mające wpływ na sposób wyliczenia opłaty. Między innymi w dniach - 27.06.2024 r. i 11.02.2025 r., skierował do skarżącego korespondencję, do której dołączone zostały 3 egzemplarze umowy, celem ich podpisania i odesłania 1 egzemplarza, która zawierała propozycję należnej od skarżącego wysokości opłaty, ustalonej po wszechstronnej i szczegółowej analizie jego sytuacji oraz jego rodziny (stosownie do wskazań art. 103 ust. 2 u.p.s.). Organ I instancji w pismach tych wyjaśnił też sposób wyliczenia opłaty, jak też podał przyczyny, dla których niektóre wydatki skarżącego nie zostały uwzględnione. Do dnia wydania decyzji, tj. 23.07.2025 r., skarżący nie nawiązał kontaktu z organem I instancji i nie wyraził gotowości podpisania przedłożonej umowy. Skarżący w odwołaniu nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji oraz wstrzymanie jej wykonania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 29.09.2025 r., nr SKO.PS/41.5/726/2025/13384, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 23.07.2025 r. W uzasadnieniu przytoczyło przepisy u.p.s., określające krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej oraz zasady ustalania wymienionej opłaty, oraz przedstawiło ich wykładnię (cytując wybrane orzeczenia sądowe). Wskazało, że stan faktyczny sprawy nie jest przedmiotem sporu. Zarówno treść decyzji ustalającej odpłatność mieszkańca domu pomocy społecznej, średni koszt utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej oraz sytuacja dochodowa skarżącego są ustalone w sposób prawidłowy. Dodatkowo, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący nie zawarł zaproponowanej, w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s., umowy. Z tego powodu, wobec poczynienia przez organ I instancji prawidłowych ustaleń faktycznych, zaistniały podstawy do ustalenia odpłatności w drodze decyzji administracyjnej. Wywiodło, że organ I instancji prawidłowo zastosował art. 60 ust. 1, 2 i 4 u.p.s., oraz działał na korzyść skarżącego, bowiem uwzględnił opłaty ponoszone przez babcię i mamę skarżącego z tytułu odpłatności za DPS. Nadto, organ I instancji wyczerpująco wyjaśnił skarżącemu, w jaki sposób ustalił odpłatność, biorąc pod uwagę jego sytuację dochodową oraz możliwości, o których mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Kolegium nie widzi z tego powodu podstaw do zwolnienia z opłaty (por. art. 64 u.p.s.), a wniosek w tym zakresie może być złożony przez skarżącego po ustaleniu jej wysokości. Ponadto zaznaczyło, że w przedmiotowej sprawie zagwarantowano skarżącemu czynny udział w postępowaniu, dlatego zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. W skardze z dnia 5 listopada 2025 r. skarżący domagał się uchylenia obu wydanych w jego sprawie decyzji oraz wstrzymania ich wykonania. Zarzucił Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego między innymi: art. 61 ust. 2d u.p.s., poprzez jego błędne zastosowanie i pominięcie ograniczeń wynikających z art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 103 ust. 2 u.p.s., a także naruszenie przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, przy jednoczesnym nie zastosowaniu zasady proporcjonalności i zaufania obywatela do Państwa (art. 2 Konstytucji RP). Powołując się na tezy przywołanych w skardze wyroków sądów administracyjnych różnych instancji skarżący wywiódł, że przy wyliczeniu zobowiązania finansowego, które ma ponieść z tytułu opłaty należnej za pobyt babci w DPS, nie uwzględniono jego wydatków na czynsz, częściowo na media, prąd i gaz, a także wyjść do restauracji w wysokości 300,- zł. miesięcznie od stycznia do grudnia 2021 r., a w następnym roku po 400,- zł. miesięcznie, oraz zadłużenia spłacanego w ratach z tytułu leczenia in vitro w wysokości 32 000, zł. Zauważył, że w sposób lakoniczny odniesiono się do przedłożonych przez niego, w toku postępowania administracyjnego, dowodów i oświadczeń. Świadczy to o braku konsekwencji i nienależytej ocenie materiału dowodowego, wbrew wskazaniom wynikającym z art. 80 k.p.a. oraz naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej, określonej w art. 7 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, oraz stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - aktualny publikator: Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., a to wobec wniosku Kolegium w tym zakresie i braku żądania ze strony skarżącego rozpoznania sprawy na rozprawie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja w sprawie ustalenia opłaty skarżącego za pobyt jego babci w DPS, w okresie od 01.04.2017 r. do [...] r. W sprawie bezsporne jest, że babcia skarżącego babcia przebywała w DPS, na podstawie wydanej w dniu 28.04.2016 r. decyzji, w okresie od dnia 5 maja 2016 r. do dnia jej śmierci, tj. [...] r. Nie ulega również wątpliwości, że skarżący jest jej wnukiem, czyli osobą wymienioną w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., z tego powodu należy do kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za jej pobyt w DPS. Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: - 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; - 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Źródłem i wzorcem określenia kolejności ustalonej w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej; "k.r.o.") dotyczące obowiązku alimentacyjnego. Jest to o tyle zrozumiałe, że obowiązek wnoszenia opłat za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej ustanowiony w art. 61 ust. 1 u.p.s. ma wyraźnie alimentacyjny charakter. Dotyczy w pierwszym rzędzie małżonków, którzy na gruncie k.r.o. obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 27 k.r.o.), co jest w orzecznictwie traktowane jako obowiązek o charakterze alimentacyjnym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 13 iipca 2011 r. sygn. akt III CZP 39/11, Lex nr 852349), a w następnej kolejności najbliższych krewnych, przy czym najpierw zstępnych, a po nich wstępnych. Ta kolejność nie jest przypadkowa, gdyż stanowi powtórzenie kolejności obciążania obowiązkiem alimentacyjnym określonej w art. 129 § 1 k.r.o. Opłata obciążająca małżonka, wstępnych i zstępnych za pobyt danej osoby w domu pomocy społecznej może zostać nałożona albo na podstawie umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. albo na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s., kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. Wobec tego, zawierając umowę, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., kierownik ośrodka pomocy społecznej bierze pod uwagę nie tylko dochody, ale i możliwości osoby zobowiązanej. W piśmiennictwie wskazuje się, że interpretację pojęcia "możliwości", o którym mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., ustawodawca pozostawia organowi. Należy przez to rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej. Mogą to być również przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty (zob. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Lex/el.). W kontekście oceny możliwości osoby zobowiązanej, uwzględnieniu podlegają okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty. Stosownie do treści art. 61 ust. 2d u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w pierwszej kolejności organ jest zobowiązany do przeprowadzenia czynności zmierzających do zawarcia z osobami zobowiązanymi umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Dopiero wówczas, gdy osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, organ ustala w drodze decyzji administracyjnej wysokość przedmiotowej opłaty. W sytuacji, w której osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, ale wyraża zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2d u.p.s.), organ ustalając wysokość opłaty powinien uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., lecz także możliwości osoby zobowiązanej (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1620/23). Z dokonanej przez Sąd analizy akt administracyjnych wynika, że organ I instancji przesłał skarżącemu propozycję zawarcia na piśmie umowy oraz jej 3 oryginalne egzemplarze, celem ich podpisu, w której treści przedstawił dokonane w sprawie ustalenia dotyczące wysokości dochodów oraz wydatków rodziny skarżącego oraz propozycję wysokości opłaty za poszczególne miesiące, jak również podał na jej str. 10, przyczyny nie uwzględnienia niektórych wydatków deklarowanych przez skarżącego w toku postępowania wyjaśniającego (k. 802-822 akt, tom III). Jednak nie doszło do jej podpisania przez skarżącego. W tych okolicznościach sprawy organ I instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wyraził zgody na odpłatność i w związku z powyższym był uprawniony do jej ustalenia w drodze decyzji administracyjnej. Według cytowanego już wyżej art. 61 ust. 2d u.p.s., jednym z warunków, które muszą być spełnione aby organ - w drodze decyzji - ustalił wysokość opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej - jest odmowa przez osobę wymienioną w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Dla spełnienia tego warunku konieczne jest zatem przesłanie wymienionej osobie, projektu przedmiotowej umowy, co w sprawie miało miejsce i nie było kwestionowane przez skarżącego. Przedłożenia konkretnego projektu umowy, znajdującego się w aktach administracyjnych i jego nie podpisanie przez skarżącego, świadczy o odmowie zawarcia umowy, o której stanowi art. 61 ust. 2d u.p.s. Stąd też, w tym zakresie, zarzut sprecyzowany w skardze nie zasługuje na uwzględnienie. Pobyt w domu pomocy społecznej na podstawie art. 60 ust. 1 u.p.s. jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) a o zasięgu powiatowym - starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.). Zgodnie z art. 61 ust. 3 u.p.s. w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 (mieszkaniec domu) i pkt 2 (małżonek, zstępni przed wstępnymi) oraz ust. 2a (osoby niewymienione w ust. 2), z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej Obowiązek wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami k.r.o., nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz ciężarem publicznoprawnym. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 u.p.s. stosuje się odpowiednio. Kierując się powyższą zasadą stwierdzić należy, że Jeżeli w obrębie tej samej grupy krewnych (zstępnych albo wstępnych) obowiązkowi alimentacyjnemu sprostają krewni bliżsi (np. syn, córka), to obowiązek świadczenia krewnych dalszych (np. wnuków) w ogóle nie powstaje. Tymczasem taka sytuacja nie miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana m.in. na podstawie art. 104 ust. 3 i 4 u.p.s., który stanowi, że wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast zgodnie z ust. 4 tej regulacji w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Z przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s. wynika, że organ "może" odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie. Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie zobowiązuje organu do odstąpienia od żądania zwrotu opłat. Wystąpienie przesłanki przewidzianej w art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi zastosowanie wspomnianej ulgi. W razie braku przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi organ zobligowany jest wydać rozstrzygnięcie negatywne. Kontrola sądowa decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion dowolności Sąd nie ocenia słuszności wybranego przez organ rozstrzygnięcia, ale prawidłowość samego procesu jego podjęcia. Uwzględniając ograniczony zakres kontroli, jaką w niniejszej sprawie może sprawować sąd administracyjny, należy jednocześnie zaakcentować, że użyty w art. 104 ust. 4 u.p.s. zwrot "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" obejmuje całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy. Oznacza to, że organy mogą przejść do oceny, czy w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dopiero po ustaleniu aktualnej sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, zdrowotnej) samego wnioskodawcy, jak i jego rodziny. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, czy majątkowej nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty, na podstawie art. 64 u.p.s. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty za pobyt mieszkańca organ ma obowiązek ustalenia zarówno aktualnego kosztu utrzymania osoby przebywającej w domu opieki społecznej, wysokości opłat ponoszonych przez osobę umieszczoną w domu pomocy społecznej, jej aktualnej sytuacji dochodowej oraz sytuacji dochodowej osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., na których ciąży obowiązek partycypowania w kosztach pobytu pensjonariusza w placówce (por. (por. wyroki NSA: z dnia 23 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 3039/19 i z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 323/19). Ustalenie dochodu na gruncie art. 61 ust. 2d u.p.s. pozostaje obowiązkiem organu przy uwzględnieniu kwoty dochodu na osobę w rodzinie lub osoby samotnie gospodarującej oraz przy uwzględnieniu "dochodów i możliwości". Takie miarkowanie zostało dokonane w rozpatrywanej sprawie i uwzględnione w ustaleniu wysokości opłaty. Omawiana ustawa (u.p.s.) posiada własne regulacje wskazujące jak należy obliczać dochód strony (przepisy te opisano i wyjaśniono już powyżej). Dodatkowo, zgodnie z art. 6 pkt 3 i 4 u.p.s., dochód na osobę w rodzinie, to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie, a dochód rodziny stanowi suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Pobyt w DPS rozpoczyna się z dniem umieszczenia w nim osoby skierowanej, to w dacie jej przyjęcia aktualizuje się związany z tym ustawowy obowiązek ponoszenia stosownej opłaty. Stanowisko to znajduje oparcie w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPS 7/17, w której wprost stwierdzono, że: "dokonując wykładni przepisów dotyczących obowiązku ponoszenia opłaty, należy mieć na uwadze, aby przyjęte rozwiązania realizowały podstawową zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek ponoszenia opłaty powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. To ustawodawca zdecydował, że powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym, o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku pozwoli na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, o tyle samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli od dnia umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Stąd też wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, ponieważ decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej". Decyzja o ustaleniu omawianej opłaty powinna więc obejmować okres od dnia zaistnienia zdarzenia prawnego w postaci umieszczenia osoby w DPS, a jej wydanie może mieć skutek wsteczny. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma sytuacja finansowa osoby zobowiązanej, której ustalenie możliwe jest nie tylko na przyszłość ale i z datą wsteczną. W sytuacji, w której dochody uzyskiwane przez podmioty wymienione w art. 61 ust. 1 u.p.s. pozwalają na ponoszenie opłaty za pobyt w DPS, brak jest racjonalnych podstaw do przerzucania na właściwą gminę ciężaru utrzymywania osób umieszczonych w DPS - do czasu wydania aktu organu administracji w tym przedmiocie. Przywołana uchwała om sygn. akt I OPS 7/17 to tzw. "uchwała abstrakcyjna", podjęta na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 § 2 p.p.s.a. Uchwały abstrakcyjne mają na celu wyjaśnienie przepisów prawa, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ich przedmiotem są więc wątpliwości prawne, które nie mają bezpośredniego związku z postępowaniem toczącym się w indywidualnej sprawie sądowoadministracyjnej (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2006, str. 48). Uchwały tego typu posiadają ogólną moc wiążącą – art. 269 ppsa – stosownie do którego, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Art. 187 § 1 i 2 ppsa stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (por. A. Skoczylas "Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego", C. H. Beck Warszawa 2004, s. 221 i n.). Sąd, nie kwestionując stanowiska wyrażonego w powołanej uchwale, a równocześnie rozpoznając sprawę o podobnym stanie faktycznym i prawnym, jest związany jej treścią. W tym stanie sprawy, zaskarżona decyzja została wydana w ramach kolejny już raz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego z zachowaniem jego zasad, w związku z czym skład orzekający w niniejszej sprawie nie uznaje, aby kontrolowane postępowanie wskazywało na naruszenie wskazanych w skardze przepisów postępowania, które mogło by mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, działające w sprawie organy nie naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., gdyż wyczerpująco zebrały, uzupełniły i rozważyły materiał dowodowy. Treść uzasadnień kontrolowanych decyzji spełnia przesłanki, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., w związku z czym nie doszło do naruszenia art. 8 w związku z art. 107 k.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, które mogło by mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że dokładne, dokonane przez organy obu instancji obliczenia arytmetyczne, a także konkretne czynniki wpływające na wysokość odpłatności zostały przedstawione w części wstępnej niniejszego uzasadnienia i są poprawne, dlatego nie było potrzeby ich powtarzania. Z tych wszystkich względów, podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, nadto brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowoadministracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.qov.pl.