II SA/Gl 218/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2022 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 listopada 2021 r. nr SKO.K/41.3/820/2021/14941/MM w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.

Marszałek Województwa Śląskiego decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej - k.p.a.), art. 67 ust.1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 2 oraz art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 z późn. zm. – dalej u.k.p.) orzekając wobec P. L. (dalej: strona, skarżący), unieważnił mu egzamin państwowy, praktyczny na prawo jazdy kategorii "C+E", przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Katowicach w dniu [...] r. przez egzaminatora R. M.. W uzasadnieniu organ podał m. in., że Sąd Rejonowy w D. w wyroku sygn. akt [...] z dnia [...] r., stwierdził (punkt IV), że P. L. uzyskał w dniu [...] r. pozytywne zaliczenie praktycznego egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E", przeprowadzonego przez R. M., który działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w związku z pełnieniem funkcji publicznej - egzaminatora na prawo jazdy, przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 200 zł za naruszenie przepisów prawa - rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. nr 217, poz. 1834 z 2005 r. z póżń. zm.) i pozytywnie zaliczył egzamin, pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła przez strona. Zarzucono m. in. naruszenie: art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na unieważnieniu egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy kategorii "C+E", mimo iż organ I instancji nie wykazał ani naruszenia przepisów prawa mających wpływ na wynik egzaminu w odniesieniu do osoby odwołującego się, a na pewno nie wykazał, że gdyby egzamin przeprowadzony został zgodnie z przepisami ustawy, to wynik egzaminu byłby inny, co wpływa na niespełnienie przesłanki ustawowej, tj. że ujawnione nieprawidłowości miały faktycznie wpływ na wynik tego egzaminu. Zarzucono także naruszenie art. 7, 77, 80, 107 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia 26 listopada 2021 r., nr SKO.K/41.3/820/2021/14941/MM, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał m. in., że wobec treści wskazanego powyżej prawomocnego wyroku karnego konieczne jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji o unieważnieniu przedmiotowego egzaminu. SKO zwróciło uwagę na związany charakter decyzji. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo. Skargę na powyższą decyzję złożyła przez pełnomocnika strona. Zarzucono: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: 1) art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na unieważnieniu egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy kategorii "C+E", przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Katowicach w dniu [...] r. przez egzaminatora R. M., mimo iż organy nie wykazały spełnienia przesłanek, a to: - nieprawidłowości mających wpływ na wynik egzaminu w odniesieniu do Skarżącego, a przede wszystkim kto, kiedy, gdzie miał wręczyć korzyść finansową egzaminatorowi; - łańcucha przyczynowo – skutkowego, w ten sposób, aby wykazać, że gdyby egzamin przeprowadzony został zgodnie z przepisami ustawy, to wynik byłby inny; - wykazania wpływu rzekomych nieprawidłowości na wynik egzaminu, a przez co powyższy przepis nie mógł zostać zastosowany w niniejszej sprawie; II. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm.) polegające na uznaniu, iż w przedmiotowej sprawie organy są związane treścią wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r., na mocy którego skazano egzaminatora za czyn z art. 228 § 3 k.k., w sytuacji gdy: - skarżący nie został skazany powyższym wyrokiem, jak również nie zostało w wyroku określone, iż to Skarżący wręczył korzyść finansową w zamian za uzyskanie pozytywnego egzaminu, ewentualnie iż proponował wręczyć taką korzyść, jak również ustalenia zawarte w wyroku w żaden sposób nie odnoszą się do jego osoby, jako sprawcy, czy też współdziałającego ze sprawcą; - skarżący nie został nigdy skazany za czyn popełniony w związku z przestępstwem stanowiącym przedmiot wyroku, ani nie toczyło się i nie toczy się przeciwko niemu żadne postępowanie karne w tym przedmiocie; - nie wynika z niego przebieg egzaminu, okoliczności towarzyszące rzekomemu naruszeniu przepisów prawa związanych z przebiegiem egzaminu, a które miały wpływ na jego wynik, jak również - nie wynika, że ewentualne nieprawidłowości, których miał się dopuścić R. M. miały wpływ na wynik egzaminu; - nie wynika z niego, kto miał rzekomo wręczyć korzyść majątkową egzaminatorowi w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu, albowiem wskazane jest jedynie, że korzyść została wręczona "przez inną osobę", której tożsamości nigdy nie ustalono, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, prowadzącego do wydania wadliwej decyzji, naruszającej przepisy prawa; 2) art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez: - błędne ustalenie, iż rzekomo w trakcie egzaminu doszło do naruszenia przepisów prawa, przez wręczenie przez nieznaną osobę korzyści majątkowej egzaminatorowi w zamian za uzyskanie przez skarżącego pozytywnego wyniku z egzaminu, w sytuacji, gdy z treści wyroku nie wynika w żaden sposób, aby skarżący dopuścił się takiej czynności, ani żadnego innego naruszenia, a przez brak ustalenia przez Sąd Rejonowy w D. osoby wręczającej rzekomą korzyść nie jest możliwe uznanie powyższych ustaleń za prawidłowe oraz ustalone zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym, a zatem mogące stanowić podstawę wydania decyzji pozbawiającej skarżącego prawa słusznie nabytego; - brak jakiegokolwiek przeprowadzenia postępowania dowodowego, jak również innych czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego przebiegu egzaminu skarżącego, a przede wszystkim ustalenia rzeczywistych naruszeń przepisów prawa, nieprawidłowości, które miały wpływ na wynik egzaminu, a przede wszystkim czy rzeczywiście doszło i przez kogo do wręczenia korzyści majątkowej egzaminatorowi, bowiem powyższe nie wynika w żaden sposób z wyroku; - brak ustalenia wpływu rzekomych nieprawidłowości – ustalonych przez organ I instancji, jako wręczenie korzyści majątkowej przez Skarżącego, a przez organ II instancji ustalonych jako złożenie propozycji takiej korzyści - na wynik egzaminu; - dowolną, a nie swobodną ocenę wyroku, poprzez ustalenie stanu faktycznego wyłącznie w oparciu o powyższe orzeczenie sądu karnego, w sytuacji, gdy powyższym wyrokiem został skazany wyłącznie egzaminator, w sytuacji, gdy wobec skarżącego nie toczyło się oraz nie toczy się żadne postępowanie karne związane z popełnionym czynem przez egzaminatora, nie wynika z niego rzeczywisty przebieg egzaminu oraz towarzyszące mu okoliczności, nie zostało wskazane kto, kiedy, gdzie rzekomo miał wręczyć korzyść majątkową egzaminatorowi w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku; - zaniechanie przez organ I instancji zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, tj. przesłuchania egzaminatora, przesłuchania skarżącego, zaniechanie ewentualnego dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z protokołów z zeznań świadków, celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zaniechanie uzyskania dokumentacji video i nagrań z przeprowadzanego egzaminu w celu wykazania wpływu naruszenia na wynik egzaminu; a tym samym - zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz dowolną ocenę zgromadzonego ww. materiału w trakcie postępowania, tj. wyłącznie wyroku, polegającą na stwierdzeniu, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki unieważnienia egzaminu, mimo braku ustalenia i wskazania nieprawidłowości egzaminu mających wpływ na jego wynik, a w konsekwencji oparcie decyzji wyłącznie na domysłach niepopartych żadnymi faktami, ani dowodami; 3) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ II instancji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, a w szczególności brak wskazania w uzasadnieniu przepisu prawa, z którego wynika, iż organy obu instancji związane są z treścią prawomocnego wyroku, a w konsekwencji uniemożliwienie sprawdzenia prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia decyzji odbierającej słusznie nabyte prawo. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 67 ust. 1 pkt 4 u.k.p. marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego m. in. unieważnia egzamin. Z posiadania przez marszałka województwa nadzorczych uprawnień nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych wynikają uprawnienia do podejmowania konkretnych czynności i aktów, stanowiących reakcję na nieprawidłowości polegające na naruszeniu zasad wynikających z przepisów rozdziału 9 i 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (art. 49-66). Kompetencja marszałka województwa nie została ograniczona tylko do nadzoru nad przebiegiem egzaminu państwowego, ale obejmuje całość czynności związanych z jego przeprowadzaniem. Uprawnienia nadzorcze obejmują zatem nie tylko czuwanie nad stroną organizacyjno-prawną, ale również nad rzetelnością czynności wykonywanych przez egzaminatora w zakresie sprawdzania wiedzy i umiejętności zdającego. Z kolei zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Podkreślania wymaga fakt, iż wskazane powyżej przepisy weszły w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. W stanie prawnym aktualnym na dzień przeprowadzania przedmiotowego egzaminu państwowego obowiązywały przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. ustawy – Prawo o ruchu drogowym (obecnie j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm. – dalej p.r.d.). Zgodnie z wówczas obowiązującym art. 112 ust. 1 p.r.d. nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawował marszałek województwa. Jednocześnie, w świetle art. 112 ust. 2 pkt 2 p.r.d. "organ sprawujący nadzór może w szczególności przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami". Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że w trakcie ich obowiązywania (do chwili obecnej) podmiot sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy posiadał i posiada uprawnienie do unieważnienia egzaminu. Wedle przepisów ustawy – Prawo o ruchy drogowym mogło to następować, jeśli przedmiotowy egzamin był przeprowadzony niezgodnie z przepisami. Obecnie rozwinięto przesłanki unieważnienia egzaminu o sformułowanie "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik". Szczegółowe zagadnienia związane z przeprowadzaniem egzaminu na prawo jazdy, na dzień zdarzenia będącego przyczyną unieważnienia egzaminu skarżącego, regulowało ww. rozporządzenie z dnia 27 października 2005 r. Zgodnie z jego § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b) "Egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli (...) osoba zgłaszająca się na egzamin (...) zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu". W takim przypadku przyjmuje się, że osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 2). Nadto, zgodnie z § 30 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r. egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Tym samym treść rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r. wyraźnie wskazywała, że nawet samo zaproponowanie korzyści majątkowej musiało skutkować odmową przeprowadzenia lub przerwaniem egzaminu. Zdaniem Sądu nie ma znaczenia, czy osoby egzaminowane same, we własnym imieniu, proponowały (wręczały) korzyść majątkową, czy na ich rzecz proponowała (wręczała) taką korzyść osoba trzecia. Tego rodzaju zachowanie, również ówcześnie, w każdym przypadku stanowiło naruszenie przepisów, w tym karnych, co znalazło wyraz m. in. w ww. wyroku skazującym. Trudno zatem twierdzić, że ujawnione w trakcie postępowania karnego okoliczności nie miały wpływu na wynik egzaminu skarżącego w części praktycznej. W oparciu o sentencję prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego ustalono, że przed egzaminem skarżącego doszło do wręczenia egzaminatorowi korzyści majątkowej, której celem było zapewnienie pozytywnego jego wyniku. Stąd egzamin taki nie powinien się odbyć, a bez niego nie było możliwości uzyskania prawa jazdy określonej kategorii. Nie ma wpływu na ocenę prawną tego zdarzenia fakt, że obecnie problematyka unieważnienia egzaminu ma prawo jazdy jest regulowana przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Doprecyzowana tam przesłanka unieważnienia egzaminu "(...) a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik" potwierdza jedynie zasadność podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Odnosząc się do treści art. 11 p.p.s.a., w świetle którego "Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny", należy wskazać, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Wyrok ten nie dotyczył bowiem skarżącego, a egzaminatora. Nie zmienia to jednak faktu, że rozstrzygnięcia organów były zasadne. W świetle art. 76 § 1 k.p.a. "Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone." Wyrok sądowy jest niewątpliwie takim dowodem. Przepis art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Skarżący nie wykazał jednak, by wyrok karny, przywołujący jego nazwisko, jako osoby egzaminowanej, był sfałszowany, czy odnosił się np. do innej osoby o tym samym nazwisku i zdającej ww. egzamin. Co więcej, już w odwołaniu skarżący przyznał, że egzamin zdawał ("Egzamin został przeprowadzony prawidłowo, wykonałem wszelkie wymagane zadania" – s. 4 odwołania). Organy administracyjne nie są też uprawnione, by podważać ustalenia zapadłe w postępowaniu karnym, nie taka jest bowiem ich właściwość rzeczowa. Temu służą odrębne procedury. Nie doszło do naruszenia art. 7, 11, 77 § 1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., 11 p.p.s.a, ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.