II SA/Ol 721/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Decyzją z dnia 19 września 2025 r. Warmińsko-Mazurski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (PWIS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277 – k.p.), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836), po rozpatrzeniu odwołania J. W. (skarżący, strona), od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kętrzynie (organ I instancji) z 21 lipca 2025 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję niestwierdzającą u J. W. choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo jej następstw: boreliozy, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy: Decyzją z 21 lipca 2025 r. organ I instancji nie stwierdził u J. W. choroby zawodowej - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa: borelioza, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (rozporządzenie). Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik strony zarzucając błędne przyjęcie przez organ I instancji braku związku pomiędzy pracą w warunkach szczególnego narażenia na ukąszenie przez kleszcze oraz możliwość zarażenia bakterią krętka Borrelia burgdorferi, a późniejszym leczeniem na boreliozę. W odwołaniu wskazano, że skarżący w okresie wykonywania pracy był wielokrotnie kłuty przez kleszcze z odczynem rumieniowym na skórze, czego świadkami byli inni pracownicy. Objawy chorobowe występują u niego od ok. 12 lat, początkowo był błędnie diagnozowany, w wyniku czego pierwsze badanie w kierunku boreliozy wykonał dopiero w 2022 r. Dwukrotnie był hospitalizowany w Oddziale Chorób Zakaźnych Szpitala (w 2023 i 2024 r.), gdzie poddany był leczeniu z powodu boreliozy. Pełnomocnik wskazał również na orzecznictwo konkludujące, że fakt późnego wykrycia choroby nie wyklucza powstania choroby we wcześniejszym okresie, tj. w czasie narażenia zawodowego. W odwołaniu wskazano ponadto, że poziomy przeciwciał w klasie IgG mogą pozostawać wysokie przez wiele lat po przebytym zakażeniu niezależnie od przeprowadzonego leczenia bądź jego braku. W uzasadnieniu decyzji z 19 września 2025 r. PWIS wskazał, że w okresie zatrudnienia skarżącego był on narażony na ukąszenia przez kleszcze powodujące możliwość zakażenia krętkiem Borrelia burgdorferi. J. W. był badany przez jednostki uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych pierwszego i drugiego stopnia. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z 18 lipca 2024 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Olsztynie wskazał, że J. W. "pierwsze badania serologiczne wykonał we własnym zakresie 31 maja 2022 r. w klasie IgM W skardze wniesionej do Sądu na decyzję PWIS pełnomocnik skarżącego zarzucił jej naruszenie: naruszenie art. 2351 k.p. poprzez jego nieprawidłową wykładnię a w konsekwencji jego niezastosowanie polegające na wadliwym ustaleniu, że w przypadku skarżącego nie zostały spełnione wymagane dla stwierdzenia choroby zawodowej przesłanki, podczas gdy pomiędzy chorobą występującą u niego a warunkami pracy, w których skarżący wykonywał swoją pracę oraz czynnościami wykonywanymi przez skarżącego zachodzi związek przyczynowy, co powoduje, że powinna zostać stwierdzona choroba zawodowa w postaci choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo jej następstw: boreliozy wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i §11 k.p.; naruszenie art. 2351 k.p. w związku z § 5 ust. 1, § 6 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym uznaniu przez organ, że przypadek skarżącego nie spełnia przesłanek uznania boreliozy za chorobę zawodową, a w konsekwencji bezzasadnym przyjęciu, że zachorowanie skarżącego nie pozostaje w związku przyczynowym z długotrwałą, wieloletnią ekspozycją na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący przez kilkadziesiąt lat wykonywał obowiązki służbowe na stanowiskach inspektora do spraw surowcowych, inspektora oraz robotnika gospodarczego, w trakcie których pozostawał w stałym kontakcie ze środowiskiem naturalnym, w tym z terenami zalesionymi i zarośniętymi, co wiązało się z ciągłym narażeniem na ukąszenia przez kleszcze i ryzykiem zakażenia krętkiem Borrelia burgdorferi, a zatem organ błędnie uznał, że zachorowanie skarżącego nie mieści się w zakresie desygnatów powyższych przepisów; przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 2351 k.p., poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego oraz niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, polegające na niepełnym i niewyczerpującym wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy przez organ drugiej instancji, w szczególności błędnym przyjęciu, że w środowisku pracy skarżącego nie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia bądź że sposób wykonywania pracy nie wiązał się z narażeniem na te czynniki, a tym samym na nieuzasadnionym stwierdzeniu braku wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną u skarżącego chorobą a warunkami pracy; podczas gdy z materiału dowodowego wynika, iż skarżący wielokrotnie w trakcie wykonywania obowiązków służbowych był narażony na ukąszenia przez kleszcze, czemu towarzyszyły odczyny rumieniowe na skórze, czego świadkami byli pozostali współpracownicy; Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz orzeczenie, że u skarżącego występuje choroba zawodowa pod postacią choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo jej następstw: boreliozy, W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika – stosownie do art. 235² k.p. - może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W art. 237 § 1 k.p. ustawodawca upoważnił Radę Ministrów do określenia drodze rozporządzenia: 1) sposobu i tryb postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy, 2) składu zespołu powypadkowego, 3) wykazu chorób zawodowych, 4) okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, 5) sposobu i tryb postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, 6) podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych – uwzględniając aktualną wiedzę w zakresie patogenezy i epidemiologii chorób powodowanych przez czynniki szkodliwe dla człowieka występujące w środowisku pracy oraz kierując się koniecznością zapobiegania występowaniu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, a wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej określił załącznik do tego rozporządzenia. Uregulowania powołanego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie. Zaznaczenia w tym miejscu też wymaga, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy ustawy wskazują na dwie przesłanki, które warunkują uznanie danej choroby za chorobę zawodową. Pierwszą jest wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Tym samym samo stwierdzenie zachorowania na chorobę, która została ujęta w obowiązującym wykazie nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, gdyż koniecznym jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a wykonywaną pracą. Należy wskazać, że w myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Analizując podstawy wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej należy w szczególności zwrócić uwagę na regulację sposobu orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej. Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia wydawanie orzeczeń w tym przedmiocie zostało powierzone lekarzom spełniającym wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych pierwszego stopnia (wymienionych w § 5 ust. 2 rozporządzenia) oraz drugiego stopnia (wskazanych w § 5 ust. 3 rozporządzenia). Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Z akt sprawy wynika, że skarżący został poddany badaniom w uprawnionych jednostkach orzeczniczych, to jest Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy przez uprawnionego lekarza który wydał orzeczenie lekarskie z 18 lipca 2024 r. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi, przez uprawnionego lekarza który wydał orzeczenie z dnia 12 czerwca 2025 r. Orzeczenia te stały się podstawą do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej skarżącego. Natomiast organy inspekcji sanitarnej oparły dokonane rozstrzygnięcie na należycie zgromadzonym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym. Lekarze zatrudnieni w obu jednostkach orzeczniczych przeanalizowali historię zatrudnienia skarżącego oraz jego sytuację zdrowotną w oparciu o kartę narażenia zawodowego i dokumentację lekarską. W orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wskazano, że brak jest udokumentowanego zakłucia, objawów chorobowych z okresu narażenia zawodowego (1977-2016) lub występujących bezpośrednio po jego ustaniu, a charakterystycznych dla boreliozy, brak zatem dowodów które z przeważającym prawdopodobieństwem przemawiałyby za tym, że do zakażenia boreliozą doszło w okresie wykonywania pracy w narażeniu na czynnik etiologiczny. Brak jest zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - boreliozy o etiologii zawodowej. Tożsame w tej kwestii stanowisko zajął Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (orzeczenie lekarskie z dnia 12 czerwca 2025 r.), w treści którego wskazano, że "analiza dostępnej dokumentacji medycznej oraz dotyczącej narażenia zawodowego J. W. wykazała, że w okresie wykonywania pracy na wskazanych stanowiskach istniało potencjalne ryzyko pokłucia przez kleszcze zakażone krętkami Borrelia burgdorferi. Opiniowany nie posiada jednak dokumentacji medycznej potwierdzającej wystąpienia rumienia wędrującego oraz wyników badań serologicznych w kierunku boreliozy z okresu zatrudnienia, pierwsze badania serologiczne wykonane przez pacjenta zostały wykonane ponad 7 lat po ustaniu zatrudnienia". Lekarz tej jednostki orzeczniczej stwierdził również brak możliwości "wykazania z bezspornym lub przynajmniej wysokim prawdopodobieństwem, że do zakażenia i w konsekwencji do rozwoju choroby doszło w okresie wykonywania pracy w narażeniu", zaś "objawy zgłaszane przez J. W., które wiąże z boreliozą, mogą wynikać także z innych jednostek chorobowych stwierdzonych u pacjenta". W ocenie Sądu orzekającego organy prawidłowo wskazały, że orzeczenia obydwu jednostek orzeczniczych zostały wydane przez uprawnione jednostki i lekarzy oraz zawierają logiczne i czytelne uzasadnienia. Wyjaśniono w nich dlaczego stwierdzono brak bezspornego lub występującego z wysokim prawdopodobieństwem związku choroby z okresem wykonywanej przez skarżącego pracy. Ocena ta znajduje potwierdzenie w treści orzeczeń lekarskich. Na podkreślenie zasługuje nadto fakt, co odnotowały jednostki orzecznicze, a słusznie wyeksponowały organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, że brak jest w sprawie dokumentacji medycznej informującej o ukłuciach przez kleszcze w okresie kiedy skarżący był czynny zawodowo. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny dopuszczalny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, gdyż zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej pierwszego lub drugiego stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń sporządzonych przez właściwą jednostkę orzeczniczą. Nie dysponując zaś przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich. Mając na uwadze treść powołanych na wstępie przepisów oraz okoliczności wynikające z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy uczyniły zadość wymogom wynikającym z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie przedstawił zaś dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń zawartych w orzeczeniach lekarskich i opartych na nim ustaleń organów obu instancji (przed sądem administracyjnym nie jest przeprowadzane postępowanie dowodowe z wyjątkiem dopuszczenia dowodów z dokumentu. Oznacza to, że sąd administracyjny nie przesłuchuje świadków, czego domagał się pełnomocnik skarżącego). Ponadto należy wskazać, że uzasadnienia decyzji wydanych w sprawie zawierają w pełni prawidłowe przedstawienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych jak i wyjaśnienie podstaw prawnych wydanych rozstrzygnięć. W tym stanie sprawy Sąd oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.