II SA/Wr 375/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku M. J. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

M. J. (dalej: strona skarżąca) pismem z 2 czerwca 2023 r. wniósł skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] (nr [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] (nr [...]) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia celem realizacji obowiązku nałożonego decyzją tego organu z [...] (nr [...]). W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku podano, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o oczywiście błędną decyzję. Skarżący uzasadnił wniosek argumentami wskazanymi w skardze tj. zarzutami merytorycznymi do decyzji z [...] (nr [...]). Nadto wskazano, że jego wykonanie spowoduje nieodwracalne skutki dla strony skarżącej (tj. ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego i związane z tym uciążliwości i koszty). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rozpatrując wniosek strony w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd związany jest przesłankami ustawowymi, którymi są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te mogą zaistnieć łącznie lub oddzielnie. Omawiany przepis nie nakłada przy tym na stronę obowiązku udowodnienia wyżej wskazanych przesłanek. Wnioskodawca musi jednakże uprawdopodobnić ich zaistnienie. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (zob. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, publ. CBOSA). Skarb Państwa ponosi bowiem odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody wyrządzone aktem niezgodnym z prawem. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06; postanowienie NSA z 8 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 752/14, publ. CBOSA). Przedstawione przez stronę skarżącą argumenty nie uzasadniają jednak - zdaniem Sądu - wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, gdyż nie powodują realnego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków po stronie skarżącej. Postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku nie jest co do zasady rozstrzygnięciem, którego wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Postanowienie tego rodzaju dotyczy świadczenia pieniężnego, które z reguły jest odwracalne, a w przypadku zaskarżenia go do sądu administracyjnego i ewentualnego uwzględniania takiej skargi, pozostaje możliwość domagania się jego zwrotu (zob. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2005r., sygn. akt II OZ 210/05, publ. CBOSA). Należy pamiętać, że w art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie do stanu pierwotnego (zob. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, publ. CBOSA). Niewątpliwie nałożenie grzywny w celu przymuszenia będzie stanowiło pewne uszczuplenie w majątku strony skarżącej, nie oznacza to jednak, że rodzi to w okolicznościach sprawy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Wprawdzie zaistnienie znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków zainteresowany powinien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania oraz ma być udogodnieniem dla strony, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie powinno uwiarygodniać wystąpienie powyższych okoliczności w wyniku wykonania zaskarżonego postanowienia. Strona skarżąca ograniczyła się w tym zakresie do powołania się na ogólnikowe, potencjalne konsekwencje finansowe zdarzeń opisanych we wniosku dla jej sytuacji majątkowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest jednak wystarczające samo twierdzenie strony. Sądowi nie jest znana z urzędu sytuacja majątkowa strony skarżącej, a nadto, Sąd nie jest zobowiązany, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania, do przeprowadzania z urzędu postępowania dowodowego w tym zakresie. Ze względu na brak adekwatnych informacji o sytuacji materialnej strony skarżącej, skutecznie uniemożliwia to przeprowadzenie analizy wpływu wzmiankowanych wydatków na zmianę w majątku skarżącego Końcowo zaznaczyć należy, że podnoszone we wniosku okoliczności przemawiające, zdaniem strony skarżącej, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia, dotyczące wadliwości decyzji z [...] (nr [...]) odnoszą się w istocie do merytorycznych aspektów sprawy, które na tym etapie postępowania nie mogłyby przesądzać o zasadności rozpoznawanego wniosku. W świetle powyższego, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Zaznaczyć jednak należy, że odmowa wstrzymania wykonania aktu nie oznacza oceny zasadności skargi. Ewentualna niezgodność postanowienia z prawem, która co do zasady będzie przedmiotem oceny Sądu w dalszym toku postępowania, jest kwestią niezależną od ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.