II SAB/Sz 30/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Fundacji "N. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wszczęcia i prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania budowy postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie [...] ([...] ) złotych.

Pismem z 24 czerwca 2025 r., uzupełnionym pismem z 30 października 2025 r. Fundacja "N. " w W. (dalej: "strona skarżąca") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. w zakresie wszczęcia i prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania budowy strzelnicy w miejscowości P., na działce nr [...], obr. P. . Jak wskazała strona skarżąca, zwracała się do organu o prowadzenie z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania ww. budowy, wobec powzięcia informacji z pism z 10 lutego 2025 r. i 17 lutego 2025 r. o przerwie w prowadzeniu robót powyżej 3 lat. W dniu 5 marca 2026 r. wpłynęła na rachunek sądowy kwota 100 zł, uiszczona tytułem ww. skargi (wydruk polecenia przelewu, k. 23 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że udzielał stronie skarżącej wszelkich informacji, którymi dysponował, w sposób zgodny z przepisami prawa. Na wezwanie do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy, organ nadesłał pismo z 9 lutego 2025 r. (wpływ do organu 10 lutego 2025 r.), w którym wskazano A.W. oraz Z. W. , jako wnioskodawców, zawiadamiających organ o okolicznościach stanowiących podstawę do wszczęcia kontroli ww. budowy. W odpowiedzi na powyższe, udzielonej pismem z 11 lutego 2025 r. (także dołączonym do akt administracyjnych). Organ poinformował ww. wnioskodawców, że podejmie odpowiednie działania, zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane. W przypadku ustalenia, że wnioskodawcy są stroną postępowania administracyjnego, o czynnościach organu wnioskodawcy mieli być informowani przez organ. W przeciwnym przypadku, organ zaznaczył, że będzie to ostanie pismo kierowane do wnioskodawców. Organ informował, że w przypadku ustalenia, że są podstawy prawne przeprowadzenia postępowania administracyjnego – postępowanie takie zostanie wszczęte z urzędu. Końcowo organ wskazał, że treść jego pisma stanowi zawiadomienie skarżącego o sposobie załatwienia skargi, zgodnie z art. 238 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ dołączył także do akt administracyjnych pismo z 17 lutego 2025 r. kierowane przez ww. wnioskodawców w celu uzupełnienia ich pisma z 9 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in. czy sprawa mieści się w katalogu spraw podlegających badaniu przez sąd administracyjny. W myśl bowiem art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Wniesienie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na wydane w sprawie decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, które zostały wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne, zaś przez dopuszczalność skargi należy rozumieć jej przesłanki zarówno przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i podmiotowe, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. w zakresie wszczęcia i prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania budowy strzelnicy w miejscowości P., na działce nr [...], obr. P.. Strona skarżąca jest organizacją społeczną i podniosła w skardze, że pismami 9 lutego 2025 r. (wpływ do organu 10 lutego 2025 r.) oraz z 17 lipca 2025 r. domagała się wszczęcia postępowania administracyjnego w celu zbadania legalności ww. budowy strzelnicy, w szczególności spełnienia wymagań z przepisów ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz z przepisów szczególnych, w tym udzielenia pozwolenia na budowę bez dokonania oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Sąd wskazuje, że z treści ww. pism wynika, że żądającym wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu nie była strona skarżąca, lecz osoby fizyczne, które we własnymi imieniu, z uwagi na odziaływania strzelnicy, zwróciły się do organu nadzoru budowlanego w celu podjęcia działań kontrolnych i wypowiedzenia się co do zgodności robót budowlanych z wymogami prawa budowlanego. Nie znajdują więc potwierdzenia okoliczności podnoszone skargą co do braku reakcji organu na zawiadomienie pochodzące od strony skarżącej, bowiem złożenia takiego zawiadomienia strona skarżąca nie wykazała. Nie mniej jednak, nawet przy założeniu, że podanie z 9 lutego 2025 r., uzupełnione pismem z 17 lutego 2025 r., rzeczywiście zostało złożone także w imieniu strony skarżącej, to i tak - w ocenie Sądu - brak jest przesłanek do merytorycznego badania skargi. Jak wynika z bowiem z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, w sprawie budowy ww. strzelnicy organ przyjął zawiadomienie zawarte w piśmie z 9 lutego 2025 r. i poinformował osoby wnoszące pismo o tym, że rozpoznał zawiadomienie, jako skargę, wniesioną w trybie skarg i wniosków, o których mowa w dziale VIII ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") zaznaczając, że ewentualne postępowanie administracyjne w sprawie budowy strzelnicy zostanie wszczęte przez organ z urzędu, a dalsze zawiadamianie wnioskodawców uzależnione będzie od ustalenia, czy będą stroną postępowania. Innymi słowy udział wnioskodawców zależało od ustalenia czy mają interes prawny w sprawie (art. 28 k.p.a.). W ocenie Sądu, organ postąpił prawidłowo, zawiadamiając wnioskodawców pismem z 11 lutego 2025 r. o podjętych czynnościach. Brak było podstaw do wydania przez organ postanowienia na mocy art. 61a § 1 k.p.a. Powyższa kwestia była przedmiotem uchwały NSA z 8 września 2025 r. o sygn. akt II OPS 2/25. Skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy Prawo budowlane (w tym, jak w niniejszej sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy), to brak reakcji tego organu, polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z 29 listopada 2024 r., sygn. akt II SAB/Wr 686/24). Sąd uznał, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna, bowiem ewentualne postepowanie administracyjne w podnoszonej przez stronę skarżącą sprawie legalności robót budowlanych, bez wątpienia toczyłoby się z urzędu. Z akt sprawy nie wynika, aby organ dopatrzył się podstaw do wszczęcia takiego postępowania administracyjnego. Skarga na bezczynność została więc wniesiona w sytuacji, gdy organ nie mógł wydać stosownego postanowienia (o odmowie wszczęcia postępowania), a jedynie miał prawo ustosunkować się do wniosku w piśmie o charakterze informacyjnym. Brak podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu w podnoszonej skargą sprawie, oznacza zarazem, że strona skarżąca nie może też skutecznie domagać się od organu rozstrzygnięcia w sprawie dopuszczania jej do postępowania, jako organizacji społecznej, w trybie art. 31 § 4 k.p.a. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego postanowienia są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.