III FZ 223/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 182/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 10 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 182/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. C., zwanej dalej "Skarżącą", wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 22 listopada 2021 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że pismem z dnia 12 lutego 2022 r., pełnomocnik Skarżącej wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Przywołał przesłanki ustawowe, powołując się na trudne do odwrócenia skutki ewentualnego wykonania decyzji. Podniósł, że Skarżąca posiada lokal mieszkalny w W.; nie posiada samochodu ani oszczędności na kwotę większą niż 20.000 zł. Utrzymuje się z pracy (dochód 11.000 zł), po odliczeniu kosztów funkcjonowania zostaje jej 2650 zł miesięcznie. Obciążona jest wykorzystaną pożyczką gotówkową w kwocie 200.000 zł oraz zadłużeniem na rachunku bieżącym 9.500 zł). W związku z tym, że kwota zaskarżonej decyzji (łącznie 1.244.033,18 zł) znacznie przekracza jej zasoby finansowe, wykonanie decyzji grozi Skarżącej spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków (licytacja lokalu mieszkalnego, utrata stabilności finansowej). Twierdzenia wniosku o wstrzymanie wykonania zostały potwierdzone oświadczeniem o sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej, podpisanym przez Skarżącą. Do wniosku nie dołączono innych dokumentów. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ocena czy wykonanie konkretnej decyzji może grozić powstaniem niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzależniona jest od argumentacji przedstawionej we wniosku złożonym przez stronę. Sąd pierwszej instancji dał wiarę oświadczeniom Skarżącej i jej pełnomocnika, co do sytuacji majątkowej Skarżącej. Jednak ocenił, że oświadczenia te nie dotyczyły okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej wniósł zażalenie żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo spełnienia przesłanek do jej wstrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesienie skargi do sądu z uwagi na art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Również wniesienie skargi kasacyjnej nie wywiera takiego skutku. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może, ale nie musi, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W świetle tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumentacja dotycząca którejkolwiek z przesłanek uzasadniających wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. W orzecznictwie wskazuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Mając na względzie powyższe oraz wnioski i twierdzenia pełnomocnika Skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jakkolwiek Skarżąca powołała się na przesłanki wynikające z powyższego przepisu to jednak nie wykazała, aby okoliczności jej sytuacji spełniały zakres co najmniej jednej z nich. Trafnie w tym zakresie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny, że wskazane przez Skarżącą okoliczności – niebezpieczeństwo licytacji mieszkania czy utrata stabilności finansowej – są odwracalne i w przypadku prawomocnego uchylenia zaskarżonej decyzji dojdzie do ich cofnięcia, z uwzględnieniem ustawowych odsetek od zajętych środków. Nadto odnosząc się do możliwości licytacji lokalu Sąd trafnie wskazał, że ryzyko licytacji zostało przedstawione we wniosku jedynie hipotetycznie i odległe. Nadto wskazane przez Skarżącą wstrzymanie wykonania decyzji ze względu na konieczność spłaty pożyczki gotówkowej przez Skarżącą, byłaby nieuzasadnionym przedłożeniem spoczywających na niej należności prywatnoprawnych nad publicznoprawnymi. Niewątpliwie Skarżąca wskazała zatem na typowe, a nie nadzwyczajne, skutki egzekucji świadczenia pieniężnego wiążące się z natury rzeczy z utratą majątku. Ochrona tymczasowa nie służy zaś zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy też wskazać, że - po pierwsze - zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może m.in. rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej. Po drugie zaś - w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Także fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka nie przesądza o konieczności wstrzymania jej wykonania, gdyż obrazuje ona tylko trudności z ewentualnym przeprowadzeniem egzekucji. Niewątpliwie przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji, której obawia się Skarżąca, ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, niemniej wywieranie określonych skutków finansowych u zobowiązanego jest normalną konsekwencją przeprowadzenia egzekucji administracyjnej, a instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Skarżąca we wniesionym środku zaskarżenia ponownie akcentuje niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody w obawie sprzedaży jej nieruchomości w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego i uzyskania ceny niższej od możliwych do uzyskania cen rynkowych. Nie uprawdopodabnia to jednak tego, że wykonanie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Podnoszony argument ma charakter hipotetycznych rozważań, a obawy Skarżącej są bezpodstawne. Podkreślić należy, że sprzedaż nieruchomości w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym odbywa się w drodze licytacji, a nieruchomość zostaje sprzedana osobie, która zaoferuje najwyższą cenę. Nie można pomijać, że przed dokonaniem licytacji nieruchomości organ egzekucyjny przystąpi do opisu i oszacowania nieruchomości, a skarżący uważając, że wartość nieruchomości została zaniżona, może podnieść stosowne zarzuty. Ponadto dla oceny realności sygnalizowanego przez Skarżącą zagrożenia, argument ten należy rozważyć w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, także sytuacji rodzinnej i majątkowej Skarżącej. Tymczasem z przedstawionego przez Skarżącą oświadczenia wynika, że osiąga ona dochód w wysokości 11.000 zł brutto, z którego organ może w części zaspokoić swoje roszczenie. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.