III FZ 713/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 257/19 w przedmiocie umorzenia należności sądowej w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 7 listopada 2022 r., III SA/Wr 257/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu umorzenia należności sądowej z tytułu opłaty kancelaryjnej, w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 9 kwietnia 2019 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia wojewódzki sąd administracyjny wskazał, że zarządzeniem z 15 czerwca 2021 r. wezwano skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej ściągnięcia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący wniósł o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej. W związku z prawomocnym ostanowieniem starszego referendarza sądowego z 24 września 2021 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z opłaty kancelaryjnej, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 25 lutego 2022 r., skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 15 czerwca 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W związku z nieuiszczeniem ww. opłaty, zarządzeniem z 25 maja 2022 r. Przewodniczący Wydziału III WSA we Wrocławiu zarządził przymusowe ściągnięcie kwoty opłaty kancelaryjnej. Postanowieniem z 19 lipca 2022 r. Sąd odrzucił zażalenie na ww. zarządzenie. W zażaleniu na ww. postanowienie zgłosił wniosek o zwolnienie z opłaty za sporządzenie uzasadnienie, które zakwalifikowano jako wniosek o umorzenie należności sądowej. Pismem z 15 września 2022 r. przewodniczący wydziału III wezwał skarżącego do złożenia uzupełniającego oświadczenia i dokumentów źródłowych, obejmujących dane o stanie majątkowym, rodzinnym i uzyskiwanych dochodach oraz o wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca ogólnikowo oświadczył, że nie posiada stałego źródła dochodów i utrzymuje się pracy dorywczej (nie precyzując nawet, jakiego rodzaju prace dorywcze podejmuje i z jaką częstotliwością) oraz, że osiąga średni dochód miesięczny w wysokości około 800 zł. Nadto przedstawił dane dotyczące wydatków. Nie przedłożył jednak żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających prawdziwość przedstawionych informacji. Tym samym wnioskodawca uniemożliwił dokonanie wiarygodnej oceny, że nie dysponuje środkami, z których mógłby uiścić opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł, a ściągnięcie tej należności groziłoby zbyt ciężkimi skutkami. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie, zarzucając, że nie został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Skarżący wniósł o uchylenie zarządzenia w całości i zwolnienie z opłaty kancelaryjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Jednocześnie art. 142 § 2 p.p.s.a. nakazuje sądowi doręczenie wnioskodawcy odpisu wyroku z uzasadnieniem. Należy przy tym zauważyć, że wniosek strony, o jakim mowa w art. 142 § 2 p.p.s.a. podlega opłacie. Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się opłatę kancelaryjną. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek o uzasadnienie, po uprzednim wezwaniu do jej uiszczenia. Kwotę należnej opłaty precyzuje natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1090), które w § 2 wskazuje, że opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia pobiera się w kwocie 100 zł. Zgodnie z art. 229 p.p.s.a. opłata kancelaryjna może zostać umorzona lub rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. Zgodnie z § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. z 2003 r. poz. 2194, dalej: "rozporządzenie") należności sądowe mogą być umorzone na wniosek dłużnika w całości lub w części, jeżeli dłużnik wykaże, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, nie jest w stanie ich uiścić, a ściągnięcie należności w drodze egzekucji, spowodowałoby dla dłużnika lub jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. Skarżący, wnioskując o umorzenie opłaty, nie wykazał że znajduje się w sytuacji materialnej, uprawniającej do umorzenia opłaty kancelaryjnej. W szczególności nie załączył, stosownie do § 7 ust. 3 rozporządzenia, dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego oraz inne, które organ wzywający uzna za niezbędne w danej sprawie (§ 7 ust. 3). Dokumentami, o których mowa w ust. 3, mogą być w szczególności odpisy zeznań podatkowych, informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, informacji o gruntach, wyciągi lub wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wypisy z rejestrów urzędowych, odpisy aktualnych bilansów, odpisy orzeczeń alimentacyjnych, zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, nagród, honorariów, emerytur i rent, zasiłków z tytułu ubezpieczenia społecznego, pomocy społecznej lub bezrobocia oraz innych należności i otrzymywanych świadczeń, a także dotyczące obciążeń i zobowiązań finansowych, w odniesieniu zaś do osób fizycznych ponadto informacje lub odpisy wywiadów środowiskowych, rodzinnych, sporządzonych przez ośrodki pomocy społecznej (§ 7 ust. 4). Wbrew twierdzeniom skarżącego został on prawidłowo wezwany do przedłożenia w zakreślonym terminie 14 dni oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wraz z niezbędnymi dokumentami (k. 122 akt sądowych), mimo tego, nie uzupełnił wniosku w wystarczającym zakresie. Dlatego, brak było podstaw do tego, aby umorzyć opłatę kancelaryjną w stosunku do skarżącego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.