III OSK 118/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA (del.) Paweł Mierzejewski Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku T.M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz wniosku E.P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg kasacyjnych T.M. i E.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 187/23 w sprawie ze skarg J.C., T.M. i E.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 21 października 2022 r., nr SKO.4170.75.2022 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 22 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 187/23.

Przedmiot skarg E.P., T.M. i J.C. stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 21 października 2022 r. nr SKO.4170.75.2022 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn.: Kopalnia Piasku "[...]" zlokalizowanego na terenie działek nr [...] i [..]. w miejscowości Z. gm. J., powiat j. W skargach E.P. oraz T.M. zawarto wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. E.P. uzasadniła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wysokim prawdopodobieństwem znaczącego negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia: - na zdrowie i warunki życia ludzi, w szczególności na tereny chronione akustycznie; - na środowisko przyrodnicze z uwagi na nieprawidłowości w zakresie wskazanych w decyzji środowiskowej warunków prowadzenia nadzoru przyrodniczego w sytuacji kiedy kwestia inwentaryzacji przyrodniczej prowadzonej na potrzeby raportu OOŚ budzi uzasadnione wątpliwości; - brak przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 "Rzeka S." ([...]) i brak przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, co w efekcie, mając na względzie zasadę przezorności w ochronie środowiska, może doprowadzić do nieodwracalnych konsekwencji dla środowiska. T.M. we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, gdyż w wyniku realizacji przedsięwzięcia wystąpią skutki w postaci zmian w środowisku związanych z budową kopalni oraz zakłóci to życie okolicznym mieszkańcom, w tym skarżącemu, co wywoła nieodwracalne skutki pozostawiając im jedynie cywilną drogę odszkodowawczą. Zdaniem wnioskodawcy wstrzymanie wykonania decyzji uchroni ich i środowisko przed ww. szkodą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, postanowieniem z 22 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 187/23, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że twierdzenia skarżących sprowadzają się przede wszystkim do sformułowania tezy, że inwestycja nie spełnia wymagań i parametrów w zakresie ochrony środowiska i będzie zagrażać ich życiu i zdrowiu. Jednak argument o zagrożeniu życia i zdrowia skarżących w związku z realizacją inwestycji nie został uzasadniony, zaś pozostałych argumentów nie da się powiązać w sposób przyczynowo - skutkowy z ustawowymi przesłankami wstrzymania wykonania decyzji. Stanowią one w istocie zarzuty dotyczące legalności zaskarżonej decyzji, które zostaną poddane ocenie dopiero w trakcie rozpoznawania skargi, bowiem nie jest to dopuszczalne na etapie badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Wyrokiem z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 187/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi na decyzję SKO w Przemyślu z 21 października 2022 r. Pismem z 9 listopada 2023 r. T.M., reprezentowany przez adwokata, wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 187/23. W treści skargi zawarł wniosek o "wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji organu pierwszej i drugiej instancji". W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wykonanie decyzji spowoduje nieodwracalne zmiany w środowisku, gdyż droga do otwarcia kopalni będzie otwarta i zacznie ona funkcjonować. Powstanie szkody dla środowiska jest realne i nieodwracalne, gdyż nawet późniejsze uchylenie decyzji i rekultywacja terenu do stanu pierwotnego jest niemożliwa w dającej się przewidzieć perspektywie czasowej i finansowej, gdyż zasypanie kopalni jest tylko zmniejszeniem skutków szkód w środowisku. Pismem z 29 listopada 2023 r. E.P., reprezentowana przez radcę prawnego, wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 187/23. W treści skargi zawarła wniosek o "wstrzymanie wykonalności decyzji SKO na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a.". W uzasadnieniu wniosku wskazano, że podjęcie realizacji przedsięwzięcia w sposób określony decyzją SKO będzie naruszało dobra osobiste osób zamieszkujących tereny chronione akustycznie, w postaci zdrowia, poszanowania życia prywatnego oraz rodzinnego i nietykalności mieszkania. Realizacja przedsięwzięcia wiąże się z hałasem emitowanym przez pojazdy ciężarowe transportujące wydobywaną kopalinę. Podkreślone przez wnioskodawczynię zostało, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do adekwatności i skuteczności środków minimalizujących zaproponowanych w decyzji SKO w zakresie ochrony przed hałasem. Skarżąca przedstawiła kontrraport OOŚ, zgodnie z którym z uwagi na przekroczenie poziomów dopuszczalnych hałasu na działkach ew. nr [...] oraz [...], wymagane jest zastosowanie dwóch ekranów akustycznych, a nie tylko jednego na działce ew. nr [...] jak wskazano w raporcie OOŚ. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, mając na uwadze zasadę przezorności oraz wątpliwości wskazane co adekwatności decyzji SKO, należy wstrzymać wykonanie tej decyzji. Jeśli będzie ona bowiem wciąż wykonalna, inwestor będzie mógł uzyskać zezwolenie inwestycyjne i na jego podstawie prowadzić eksploatację z pokrzywdzeniem praw osób zamieszkujących tereny chronione akustycznie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioski nie zasługiwały na uwzględnienie. Na wstępie odnotować należy, że postanowieniem z 22 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 187/23, WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a rozstrzygnięcie Sądu I. instancji nie zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając tę okoliczność na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, wnioski zawarte w skargach kasacyjnych należy traktować jako wnioski, o których mowa w art. 61 § 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2024 r., sygn. akt III FSK 1671/23; CBOSA). Zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a., postanowienie o wstrzymaniu aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przez taką zmianę można rozumieć jedynie zmianę okoliczności, które stanowiły podstawę do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (por. postanowienie NSA z 16 stycznia 2009 r., I OZ 969/08, LEX nr 557448). Warunkiem zmiany postanowienia jest zmiana takich okoliczności, które warunkowały jego podjęcie, tj. były analizowane przy wydawaniu postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu (por. postanowienie NSA z 3 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2374/14; CBOSA). Nadmienić ponadto należy, że z uwagi na fakt, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I. instancji, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji I. instancji bądź zmianę rozstrzygnięcia sądu w tym zakresie, może być rozumiany wyłącznie jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji drugoinstancyjnej. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego posiada przymiot ostateczności i wykonalności. Decyzja organu I. instancji od której wniesiono odwołanie, a nie została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności, nie podlega wykonaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności podniesione w złożonym wniosku nie wskazują na żadne okoliczności, które uległy zmianie, względem motywów przedstawionych w poprzednio złożonych wnioskach. Stanowisko stron sprowadza się zasadniczo do powtórzenia argumentacji przedstawionej we wnioskach o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, które zawarte były w skargach. Wniosek skarżącego kasacyjnie T.M. został uzasadniony w sposób ogólny i odwołuje się do normalnych następstw "wykonania" decyzji środowiskowej. Przypomnieć należy, że przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por.: postanowienia NSA z dnia: 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 i 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15). Wniosek skarżącej kasacyjnie E.P. ponownie odwołuje się zaś do oddziaływań akustycznych, powtarzając istotę argumentacji zawartej w poprzednim wniosku. Na marginesie należy jedynie przypomnieć, że zastosowanie jednego ekranu akustycznego zamiast dwóch, co postulowane jest przez skarżącą kasacyjnie, w oczywisty sposób nie ma nieodwracalnego charakteru. Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 86f ust. 8 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.; dalej: "ustawa ooś") wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wstrzymuje wykonania ostatecznego zezwolenia na inwestycję. Na rozprawie w dniu 5 marca 2024 r., inwestor oświadczył, że otrzymał już koncesję. Proces inwestycyjny przeszedł zatem na kolejny etap. Okoliczność ta, mając na względzie treść art. 86f ust. 8 ustawy ooś powoduje, że argumentacja skarżących zawarta we wnioskach o wstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej traci swą aktualność. Skarżący kasacyjnie nie wskazali na fakt zmiany dotychczasowych okoliczności. Złożone wnioski nie zawierają żadnego argumentu wskazującego na wystąpienie przesłanki z art. 61 § 4 p.p.s.a., nie wynika z nich, aby nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych sprawy uzasadniająca odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i § 4 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 ustawy ooś i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.