Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 2825/23

III OSK 2825/23 - Wyrok NSA z 2026-06-09

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
9 czerwca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Poseniak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 877/23 w sprawie ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 marca 2023 r. nr DWST-WOOS.4021.1.2023.EM w przedmiocie opinii w sprawie zamiaru likwidacji szkoły oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 877/23 po rozpoznaniu skargi Gminy [...] o na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 marca 2023 r. nr DWST-WOOS.4021.1.2023.EM w przedmiocie opinii w sprawie zamiaru likwidacji szkoły w pkt 1 uchylił zaskarżone postanowienie, w pkt 2 zasądził od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz Gminy [...] kwotę 597 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Rada Miejska w [...] (dalej: "Rada Miejska") w dniu 26 marca 2021 r. podjęła uchwałę nr XXIX/21021 w sprawie zamiaru likwidacji z dniem 31 sierpnia 2022 r. Szkoły Podstawowej X. w G. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że głównymi przesłankami likwidacji szkoły były: mała liczba uczniów, niekorzystne prognozy demograficzne, konieczność reorganizacji sieci publicznych szkół podstawowych na obszarze gminy, wzrost zadań i wymagań wobec placówek oświatowych, wysokie koszty utrzymania szkoły w porównaniu z pozostałymi funkcjonującymi na terenie gminy szkołami, utrata "jedynego zaplecza osobowego" - przeniesienie oddziału funkcjonującego w siedzibie szkoły w G. przedszkola do B. Po zlikwidowaniu Szkoły w G. uczniowie mieli rozpocząć naukę w Szkole Podstawowej w B., do której mieli być dowożeni autobusem szkolnym. Wykonując ww. uchwałę Burmistrz [...] - pismem z 30 marca 2021 r. - wystąpił do Wielkopolskiego Kuratora Oświaty o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie. Wielkopolski Kurator Oświaty (dalej: "Kurator") postanowieniem z 30 kwietnia 2021 r., nr 110.3.72.2021, negatywnie zaopiniował wyrażony w Uchwale zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej im. X. w G. Na powyższe postanowienie Gmina [...] (dalej: "Gmina"), wniosła zażalenie, którego Minister Edukacji i Nauki postanowieniem z dnia 3 września 2021 r. nr DWST-WOOS.4021.89.2021.DP nie uwzględnił. Prawomocnym wyrokiem z 13 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3767/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienia organów obu instancji. W dniu 31 sierpnia 2022 r. Rada Miejska podjęła kolejną uchwałę o nr XLIX/349/22 - o zmianie uchwały z 2021 roku - w zakresie daty planowanej likwidacji. Z jej treści wynikało, że zamiarem organu prowadzącego jest likwidacja Szkoły w G. z dniem 31 sierpnia 2023 r. Wykonując uchwałę z 2022 roku Burmistrz pismem z 9 września 2022 r. wystąpił do Kuratora o zaopiniowanie wyrażonego w niej zamiaru likwidacji szkoły. Kurator - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym kontroli doraźnych w szkołach w G. i w B. oraz w Przedszkolu w B. - postanowieniem z 9 grudnia 2022 r. negatywnie zaopiniował zamiar likwidacji Szkoły w G. z dniem 31 sierpnia 2023 r. Minister Edukacji i Nauki (dalej: "Minister" lub "organ") postanowieniem z dnia 3 marca 2023 r. nr DWST-WOOS.4021.1.2023.EM utrzymał w mocy orzeczenie Kuratora. W ocenie Ministra w rozpatrywanej sprawie nie można czynić zarzutu naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wobec niezastosowania się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 3767/21. Wyrażona w powyższym wyroku ocena prawna dotyczyła bowiem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w stanie faktycznym, jaki istniał w czasie, gdy organy wydawały postanowienia, które Sąd kontrolował, a którego przedmiotem była uchwała z 2021 r. Niniejsze rozstrzygnięcie dotyczy natomiast wyłącznie zamiaru likwidacji Szkoły w [...] z dniem 31 sierpnia 2023 r. i dotyczy oceny uchwały z dnia 31 sierpnia 2022 r. Organ podkreślił, że jednym z elementów badanych przed wydaniem opinii jest termin likwidacji szkoły. Wobec określenia kolejnego terminu likwidacji konieczne jest wszczęcie nowego postępowania w przedmiocie wydania opinii w sprawie zamiaru likwidacji. Trzeba bowiem mieć na względzie, że to, w którym roku ma nastąpić likwidacja szkoły, może mieć istotne znaczenie przy wydawaniu opinii. Nie występuje zatem tożsamość spraw dotyczących zamiaru likwidacji szkoły w kolejnych latach. Zdaniem Ministra Kurator zasadnie uznał, że uczniom przeznaczonej do likwidacji Szkoły nadal nie zapewniono odpowiednich warunków do nauki (dojazdy), wychowania i opieki. Podkreślane przez Gminę wyższe koszty wydatkowane na kształcenie jednego ucznia małej szkoły, przy uwzględnieniu innych aspektów, nie powinny zdaniem organu przesądzać o likwidacji spornej placówki oświatowej. Na powyższe postanowienie Rada Gminy wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który przywołanym wyrokiem z 14 lipca 2023 r. uwzględnił ją, uchylając zaskarżone postanowienie Ministra. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w realiach rozpoznawanej sprawy zasadne były zarzuty skargi, w których podniesiono, że organ bezzasadnie pominął ocenę prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 3767/21, co do opinii w związku z uchwałą z 2021 roku. W ocenie Sądu pierwszej instancji trafnie wprawdzie zauważył organ, że - wobec skierowania przez Burmistrza ponownego wniosku o wyrażenie opinii - przedmiotowa sprawa nie jest całkowicie tożsamą z uprzednią, w której wydano wyrok o sygn. akt II SA/Wa 3767/21, we wcześniejszej sprawie chodziło bowiem o likwidację szkoły w innej dacie (31 sierpnia 2022 r.). Nie sposób jednak uznać, aby ponownie procedując w przedmiocie opinii w związku z likwidacją tej samej szkoły, lecz z inną datą, organ rozpoznawał przedmiotowo całkowicie nową sprawę, nie będąc związanym oceną prawną, wyrażoną uprzednio przez sąd w sprawie likwidacji danej placówki - rok wcześniej. Przedmiotowo sprawa dotyczy bowiem tej samej kwestii. Nieznacznie zmieniły się wyłącznie uwarunkowania faktyczne sprawy (termin likwidacji). Jedynie w zakresie, gdzie realia sprawy są inne, wyspecjalizowany organ uprawniony był odstąpić od oceny wyrażonej w poprzednim wyroku i tylko w zakresie, gdzie wyrażona ocena straciła aktualność w następstwie zmian faktycznych (nieadekwatność do nowej sytuacji), czy prawnych (nie doszło jednak do zmian odnośnych regulacji). Zdaniem Sądu pierwszej instancji w realiach rozpoznawanej sprawy organ wskazał wyłącznie na zmianę stanu faktycznego w kontekście określenia uchwałą w 2022 roku terminu likwidacji szkoły. Nie wykazano jednak, aby pozostawało to w jakimkolwiek związku z aktualnością wyrażonych uprzednio przez Sąd ocen. Nie dotyczyły one bowiem w żadnym zakresie określenia konkretnego terminu likwidacji szkoły. Odnosiły się zaś ogólnie do materialnoprawnych ram wyrażenia opinii w przedmiocie likwidacji szkół przez organy wyspecjalizowane w sprawach nadzoru pedagogicznego. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że w wydanym wcześniej w sprawie wyroku o sygn. akt II SA/Wa 3767/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że "nie podziela stanowiska, że opinia kuratora oświaty przewidziana w art. 89 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082), nie mieści się w zakresie nadzoru nad działalnością gminną, sprawowanego przez administrację rządową, którego podstawowe ramy określa wspomniany art. 171 Konstytucji RP. Nie ma żadnych prawnych przesłanek do dopatrywania się w Prawie oświatowym wyjątków od konstytucyjnego kryterium nadzoru i podstaw do władczego wkraczania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny (co do zasady nad szkołami) w działalność jednostek samorządowych prowadzących szkoły w ramach swoich zadań własnych, głębiej, niż pozwala na to Konstytucja i samorządowe ustawy ustrojowe. Prowadzi to, zdaniem Sądu, do wniosku, że organ nadzoru pedagogicznego wydając na podstawie art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe opinię w sprawie likwidacji szkoły prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego działa wyłącznie według kryterium legalności i może odmówić organowi samorządowemu prowadzącemu szkołę wydania pozytywnej opinii tylko wtedy, gdyby decyzja o likwidacji była sprzeczna z konkretnymi przepisami ustawy". Sąd podkreślił, że wprawdzie uprzednio w judykaturze prezentowano jednolity pogląd, że opinia kuratora oświaty w kwestii likwidacji szkół na gruncie wcześniej obowiązujących, analogicznych regulacji ma charakter uznaniowy i może dotyczyć szeregu kwestii związanych z zapewnieniem uczniom właściwych warunków procesu dydaktycznego (tak np. orzeczenia powołane przez organ), obecnie jednak w orzecznictwie prezentowany jest także pogląd przeciwny, w którym przyjęto, że opinia kuratora oświaty ma charakter aktu nadzorczego i może być wyrażana wyłącznie z perspektywy legalności i to w kontekście enumeratywnie wymienionych w ustawie warunków likwidacji szkoły. Stanowisko to podzielił jednoznacznie Sąd w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 3767/21. Wobec jego uprawomocnienia się, wyrażając opinię w przedmiocie likwidacji szkoły w G., co do czynności, co do której wyrażono już ocenę w prawomocnym wyroku Sądu, wyspecjalizowane organy pozostają nią związane. Pomijając ją, naruszono więc przepisy prawa materialnego zakreślające ramy opiniowania wynikające z ustawy - Prawo oświatowe - wobec treści art. 153 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na powyższe orzeczenie Minister Edukacji i Nauki wywiódł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając wyrokowi naruszenie: I. przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu przepisów art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie zmiany stanu faktycznego sprawy, tj. że w dniu 31 sierpnia 2022 r. upłynął termin likwidacji Szkoły Podstawowej w G. i nie ocenienie tego faktu w kontekście art. 105 k.p.a., tj. nie rozważenie przez Sąd bezprzedmiotowości sprawy dotyczącej likwidacji Szkoły z dniem 31.08.2022 r. wskutek upływu wskazanego w uchwale Rady Miejskiej terminu jej likwidacji i w dalszej kolejności uznanie, że zmiana terminu likwidacji Szkoły Podstawowej w G. z daty 31 sierpnia 2022 r. na 31 sierpnia 2023 r. nie stanowi istotnej zmiany stanu faktycznego uzasadniającego niezwiązanie Ministra oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku WSA z 3 marca 2021 r. i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Edukacji i Nauki; II. naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.: a) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 89 ust. 1 oraz ust. 3 Prawo oświatowe, poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie wyrażającą się w przyjęciu, że sprawa dotycząca likwidacji SP w G. z dniem 31 sierpnia 2023 r. jest przedmiotowo tożsama ze sprawą o likwidację SP w G. z dniem 31 sierpnia 2022 r., bowiem dotyczy tej samej kwestii, a także uznając, że sprawa likwidacji tej samej szkoły lecz z inną datą nie powoduje, że mamy do czynienia z nową sprawą i w konsekwencji zastosowanie przez Sąd art. 153 p.p.s.a., poprzez uznanie, że ocena prawna i wytyczne zawarte w wyroku z 3 marca 2022 r. wiążą Ministra w przedmiotowej sprawie. b) art. 153 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż zmiana daty zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w G. z dnia 31 sierpnia 2022 r. na 31sierpnia 2023 r. dokonana poprzez podjęcie nowej uchwały Rady Miejskiej w B., tj. uchwały nr XLIX/349/22, nie stanowi istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a jedynie nieznaczną zmianę uwarunkowań faktycznych sprawy, i w konsekwencji uznanie, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z tożsamością spraw o zamiarze likwidacji SP w G. z datą na 31sierpnia 2022 r. oraz z datą na 31 sierpnia 2023 r., takie rozumowanie Sądu doprowadziło do zastosowania przez Sąd art. 153 p.p.s.a., poprzez uznanie, że organy w przedmiotowej sprawie są związane wskazaniami i oceną prawną wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2022 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że ma on zastosowanie, gdy mamy do czynienia z tą samą sprawą, czyli stan prawny i faktyczny musi być niezmieniony, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Wobec powyższych zarzutów organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Organ wniósł także o zasądzenie na jego rzecz od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. Odpowiedź na skargę kasacyjną została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie z 18 października 2023 r. zwrócono pełnomocnikowi Gminy odpowiedź na skargę kasacyjną z uwagi na treść art. 66 § 1 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Konkretne, zawarte w skardze kasacyjnej, przyczyny zaskarżenia, determinują zakres rozpoznania sprawy, czyli badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W sytuacji, gdy autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść - w granicach określonych w skardze kasacyjnej - do ocen o charakterze prawnomaterialnym. W niniejszej sprawie jednak zarzuty podnoszone w ramach obu podstaw kasacyjnych obejmują w istocie tożsamą kwestię – nomen omen tożsamości sprawy niniejszej ze sprawą rozstrzygniętą prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3767/21 oraz w konsekwencji – naruszenia art. 153 p.p.s.a. Z tej przyczyny zarzuty skargi kasacyjnej muszą zostać omówione łącznie. Przede wszystkim należy podkreślić, że bezsporne jest, iż w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 3767/21 wyrokiem z dnia 13 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Burmistrza [...] na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 września 2021 r. nr DWST-WOOS.4021.89.2021.DP w przedmiocie negatywnej opinii w sprawie likwidacji szkoły podstawowej uchylając zaskarżone postanowienie oraz utrzymane w nim w mocy postanowienie Wielkopolskiego Kuratora Oświaty z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr 110.3.72.2021. Sprawa rozpoznana ww. wyrokiem dotyczyła likwidacji Szkoły Podstawowej w G. z dniem 31 sierpnia 2022 r. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Edukacji i Nauki (obecnie Ministra Edukacji Narodowej) z dnia 3 marca 2023 r. nr DWST-WOOS.4021.1.2023.EM w przedmiocie opinii w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w G. z dniem 31 sierpnia 2023 r. Niewątpliwie zatem doszło do zmiany stanu faktycznego sprawy w zakresie określenia terminu likwidacji Szkoły Podstawowej w G. W tej sprawie organy obu instancji uznały, że skoro Rada Miejska w B. zmieniła termin obejmujący zamiar likwidacji tej samej szkoły podstawowej, to tym samym jest to nowa sprawa administracyjna, a w związku z tym organy te nie są związane wcześniejszym i prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Wyrok ten dotyczył zamiaru likwidacji tej samej szkoły, ale zmianie uległ termin likwidacji, co ma w ocenie organów stanowić istotną zmianę stanu faktycznego sprawy i tym samym powodować brak możliwości zastosowania art. 153 p.p.s.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji zmiana jedynie terminu likwidacji szkoły nie stanowi o nowej sprawie administracyjnej, a tym samym organy były związane wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3767/21. Stanowisko Sądu pierwszej instancji w okolicznościach tej sprawy jest prawidłowe. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zdecydowanie dominuje w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym wiążący charakter oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu administracyjnego nie obejmuje sytuacji, w której nastąpiła po wydaniu tego wyroku zmiana stanu prawnego sprawy lub istotna zmiana stanu faktycznego sprawy. Użyty bowiem w art. 153 p.p.s.a. zwrot "w sprawie" oznacza tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Tym samym prawomocny wyrok wiąże organy na podstawie ww. przepisu wówczas, gdy ponownie rozpoznają one tę samą sprawę (wyrok NSA z 4 listopada 2025 r., III OSK 1963/24; wyrok NSA z 5 września 2025 r., I FSK 405/25; wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r., I OSK 638/23, wyrok NSA z 13 lutego 2026 r., I GSK 1013/23). Trafnie w niniejszej sprawie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że zmiana jedynie terminu likwidacji Szkoły Podstawowej w G. z dnia 31 sierpnia 2022 r. na dzień 31 sierpnia 2023 r. nie mogła być uznana za istotną zmianę stanu faktycznego sprawy. Cały czas Rada Miejska w B. ma zamiar dokonania likwidacji szkoły, a okoliczność, że na skutek i tak szybkiego rozpatrywania środków zaskarżenia nie udało się postępowania w przedmiocie wyrażenia opinii zakończyć przed dniem 31 sierpnia 2022 r. nie może oznaczać braku możliwości dalszego procedowania. Przyjęty przez stronę skarżącą pogląd prowadziłby do braku możliwości jakiegokolwiek zastosowania art. 153 p.p.s.a., a tym samym skutkowałby fikcją mocy wiążącej wyroku sądu wydanego w danej sprawie. W prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2767/21 zostały skontrolowane wydane w tej sprawie postanowienia negatywnie opiniujące ww. zamiar likwidacji szkoły i wyrok ten zawiera zarówno ocenę prawną, jak i wskazania co do dalszego postępowania, które wiążą organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a ponadto także inne sądy. Nie było realnej możliwości, aby do dnia 31 sierpnia 2022 r. Wielkopolski Kurator Oświaty wydał ponowną opinię co do zamiaru przekształcenia i by to rozstrzygnięcie zostało poddane kontroli instancyjnej, gdyż wyrok zapadł w dniu 13 czerwca 2022 r., to jest na 2 i pół miesiąca przed terminem likwidacji szkoły. Tym samym Rada Miejska w B. chcąc, aby sprawa wyrażenia opinii co do zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w G. była rozpoznana, podjęła uchwałę przesuwającą termin przekształcenia na dzień 31 sierpnia 2023 r. W ten sposób Rada Miejska umożliwiła zastosowanie się tak Wielkopolskiego Kuratora Oświaty, jak i w razie wniesienia zażalenia Ministra do wiążących te organy sądowych wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania i wiążącej oceny prawnej. W tej sprawie ponownie prowadząc postępowanie tak Minister, jak i Wielkopolski Kurator Oświaty uznały, że nie są związane ww. prawomocnym wyrokiem na datę wydania przez te organy postanowień i ponownie zajęły identyczne stanowisko, jak w postanowieniach uchylonych wydanym w tej sprawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2767/21. Oznacza to, że wiążący w tej sprawie wyrok został całkowicie przez organy pominięty. Taka sytuacja prowadzi do tego, że nawet wielokrotnie mogą sądy administracyjne wydawać wyroki w tej samej sprawie, dotyczące tej samej likwidacji szkoły, a i tak za każdym razem organy administracji oświatowej będą uznawały się za niezwiązane sądowymi rozstrzygnięciami. Taki sposób procedowania jest nie do zaakceptowania. Jeżeli w danej sprawie został wydany wyrok kasacyjny, to dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w takim wyroku pogląd dotyczący zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, jest - co wymaga podkreślenia - wiążący. Wiążący charakter wskazań i wykładni przepisów prawa oznacza, że skutki wydanego wyroku wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, ale także na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia administracyjnego. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy, w celu uniknięcia błędów już popełnionych oraz wskazania kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wcześniej popełnionych wadliwości (por. wyrok NSA z 27 maja 2025 r., I OSK 981/24). Tym samym Rada Miejska w B. podejmując w dniu 31 sierpnia 2022 r. uchwałę zmieniającą jedynie termin likwidacji szkoły nie spowodowała powstania nowej sprawy administracyjnej, ale uchwała ta skutkuje kontynuacją dotychczasowej sprawy już raz ocenionej przez sąd administracyjny wyrokiem z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2767/21 i wyrok ten będąc wiążący w tej sprawie winien być w pełni uwzględniony przez organy (por. też wyrok NSA z 20 stycznia 2026 r., III OSK 571/23). Skoro tak się nie stało, to trafnie Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie. Tym samym zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 153 p.p.s.a. jest niezasadny. Nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, jak podnosi to strona skarżąca kasacyjnie, zmiany stanu faktycznego w tym zakresie, że w dniu 31 sierpnia 2022 r. upłynął pierwotny termin likwidacji Szkoły Podstawowej w G. i nieocenienie tego faktu w kontekście art. 105 k.p.a. Zarzut ten jest niezasadny już z tego powodu, że zaskarżone w tej sprawie do Sądu pierwszej instancji postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 marca 2023 r. nr DWST-WOOS.4021.1.2023.EM nie było postanowieniem umarzającym postępowanie administracyjne, ale postanowieniem merytorycznym wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia Wielkopolskiego Kuratora Oświaty z dnia 9 grudnia 2022 r. negatywnie opiniującego zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej w G. z dniem 31 sierpnia 2023 r. Minister nie orzekał w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1 k.p.a. także z tej przyczyny, że w tej sprawie przedwczesną była sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, skoro oba organy administracji w jakimkolwiek zakresie nie zastosowały się do wiążącego ich wyroku. Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 89 ust. 1 i ust. 3 Prawa oświatowego jest przedwczesny do jego oceny, a nadto został ściśle powiązany z już omówionym zarzutem naruszenia art. 153 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się zasadny, to Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił tę skargę.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 października 2023
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/ Olga Żurawska - Matusiak Rafał Stasikowski /przewodniczący/

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny