III OZ 751/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Mazowieckiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 818/22 oddalające wniosek Wojewody Mazowieckiego o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 818/22 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 21 kwietnia 2021 r. nr XLVI/451/21 w przedmiocie odpadów komunalnych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 818/22, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 21 kwietnia 2021 r. nr XLVI/451/21 w przedmiocie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług na terenie gminy w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi – stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Wnioskiem z dnia 7 lipca 2022 r. Wojewoda Mazowiecki, reprezentowany przez radcę prawnego, zwrócił się do Sądu o uzupełnienie w/w wyroku w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 818/22 oddalił wniosek. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Stosownie do treści art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie w skardze Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 marca 2022 r. zawarto wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 100 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1372 ze zm.) Wojewoda był z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, stąd wniosek o zwrot kosztów postępowania w zakresie wpisu od skargi należy uznać za bezprzedmiotowy. W sprawie nie zaistniały także przesłanki do zasądzenia na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, bowiem, po pierwsze, przedmiotowa skarga nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, a po drugie, nie dołączono do niej (wbrew twierdzeniom pełnomocnika Wojewody) pełnomocnictwa dla profesjonalnego pełnomocnika. Co prawda w skierowanym do Sądu piśmie z dnia 1 czerwca 2022 r. profesjonalny pełnomocnik ujawnił się po stronie skarżącej (składając pismo informacyjne w sprawie), niemniej nie dołączył do niego pełnomocnictwa do występowania w imieniu Wojewody Mazowieckiego przed sądami administracyjnymi. Pismo to nie dotyczyło również meritum sprawy, ale odnosiło się wyłącznie do zawiadomienia Sądu pod jakimi sygnaturami zostały zarejestrowane sprawy ze skargi Wojewody. Do czasu wydania wyroku z dnia 14 czerwca 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej nie podjął żadnej innej czynności w sprawie. W rezultacie przyjąć należy, że jedyna merytoryczna aktywność pełnomocnika przejawiła się już po wydaniu przedmiotowego wyroku i polegała na sporządzeniu wniosku o jego uzupełnienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, przy czym dopiero po wezwaniu Sądu do uzupełnienia braków formalnych w/w wniosku, dołączył on pełnomocnictwo procesowe udzielone mu przez Wojewodę Mazowieckiego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 157 § 2 i § 3 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Wojewody Mazowieckiego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie: 1) art. 209 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie oraz art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie wniosku o uzupełnienie wyroku w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, pomimo że skarga została uwzględniona i strona żądała w skardze zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, a wyrok Sądu pierwszej instancji nie zawiera żadnego rozstrzygnięcia w tym zakresie; 2) art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 47 § 1 w zw. z art. 57 § 1, art. 46 § 3 i art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz art. 37 § 1 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, co polegało na nieuwzględnieniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zgłoszonego w skardze, chociaż w sprawie został ustanowiony pełnomocnik w osobie radcy prawnego, na potwierdzenie czego odpis pełnomocnictwa został wymieniony w skardze jako jej załącznik i był załączony do skargi (Miasto [...] nie przekazało załączników wraz ze skargą), a ponadto w toku sprawy składane było pismo przez tak ustanowionego pełnomocnika, a ponadto na zaniechaniu Sądu pierwszej instancji wezwania skarżącego lub pełnomocnika do: a) uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie do Sądu odpisów załączników skargi (do akt sądowych i dla doręczenia stronie przeciwnej), w tym odpisu pełnomocnictwa – w myśl art. 47 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., skoro Sąd pierwszej instancji ustalił brak odpisu pełnomocnictwa (załącznika skargi), mimo informacji w skardze w tym zakresie; b) uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia 1 czerwca 2022 r. złożonego w toku postępowania sądowego przez w/w pełnomocnika, poprzez doręczenie odpisu pełnomocnictwa – w myśl art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a., skoro Sąd pierwszej instancji ustalił, iż w piśmie z dnia 1 czerwca 2022 r. ujawnił się profesjonalny pełnomocnik po stronie skarżącej. Wskazując na powyższe zarzuty Wojewoda Mazowiecki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz Wojewody Mazowieckiego od Miasta [...] zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w nim zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 157 § 1 p.p.s.a. wynika, że strona może żądać uzupełnienia wyroku co do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionej skargi oraz co do dodatkowych orzeczeń, które powinny się znaleźć w wyroku, a których sąd nie zamieścił. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji błędnie stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy wyrok z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 818/22 nie może zostać uzupełniony, na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a., o orzeczenie w zakresie zwrotu kosztów postępowania. W sprawie jest bezsporne, iż na dzień orzekania w zakresie wniosku o uzupełnienie wyroku (a więc na dzień 14 września 2022 r.), w aktach sprawy znajdowało się już (na skutek wezwania Sądu) pełnomocnictwo z dnia 12 grudnia 2019 r. dla radcy prawnego M.D. do występowania w imieniu Wojewody Mazowieckiego przed sądami administracyjnymi. Okoliczność ta konwalidowała zatem dokonane wcześniej przez tą pełnomocnik czynności w sprawie. Istotny jest również fakt, iż w dniu 3 czerwca 2022 r. (a więc przed wydaniem wyroku z dnia 14 czerwca 2022 r.) do Sądu pierwszej instancji wpłynęło pismo procesowe z dnia 1 czerwca 2022 r., podpisane przez wyżej wymienioną pełnomocnik. Sąd pierwszej instancji winien był zatem na tym etapie postępowania – bez względu na własną ocenę istotności w/w pisma dla rozstrzygnięcia sprawy – wezwać radcę prawnego M.D. do nadesłania stosownego pełnomocnictwa, ewentualnie ustalić, czy takie pełnomocnictwo nie powinno znajdować się już w aktach sprawy, bowiem okoliczność jego złożenia do Sądu wynikała z treści skargi (wykaz załączników do skargi obejmował odpis pełnomocnictwa). Niewyjaśnienie powyższej kwestii skutkowało błędnym przyjęciem, iż w tej sprawie Wojewoda Mazowiecki nie działał poprzez ustanowionego pełnomocnika. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględni przedstawioną ocenę i rozpozna wniosek Wojewody Mazowieckiego o uzupełnienie wyroku z dnia 14 czerwca 2022 r. w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, stosując art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Jednocześnie, ustalając wysokość zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego, dokona oceny, czy w okolicznościach tej sprawy będzie miał zastosowanie art. 206 p.p.s.a., wyrażający zasadę miarkowania kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.