III SA/Łd 870/25

Dnia 2 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 16 września 2025 roku nr 10/015377/2024/1 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia uchyla zaskarżone postanowienie.

III SA/Łd 870/25 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z 16 września 2025 r. (nr [...], nr spr. [...]) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia z 2 czerwca 2025 r. (nr [...]) wydane na podstawie art. 6b5 ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj.: Dz.U. z 2025 r., poz. 913) [dalej: ustawa o rehabilitacji zawodowej] oraz art. 58 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że decyzją z 2 czerwca 2025 r. (znak: [...]) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi ustalił w stosunku do A.D. poziom potrzeby wsparcia. Wskazaną decyzję wysłano na adres skarżącego, jednak strona przesyłki nie podjęła i nastąpił zwrot korespondencji do organu. Następnie 4 września 2025 r. w siedzibie organu stawiła się żona skarżącego, okazała upoważnienie i odebrała wspomnianą decyzję, co nie jest kwestionowane przez strony. W dalszej kolejności skarżący złożył osobiście w siedzibie Wojewódzkiego Zespołu 11 września 2025 roku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wraz z prośbą o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że - jak to określił - zdarzyła się sytuacja wyjątkowa, gdyż przebywał od 2 czerwca 2025 r. do 1 września 2025 roku poza granicami Polski i nie mógł w terminie udać się do urzędu pocztowego i odebrać korespondencji. W załączeniu strona przedstawiła bilety lotnicze. W wymienionym okresie skarżący nie posiadał wiedzy o korespondencji, co zdaniem strony świadczy o braku jego winy w uchybieniu terminu, gdyż powstała sytuacja jest niezależna od strony, albowiem wszystkie czynności podejmuje z należytą starannością. Dopiero 4 września 2025 r. skarżący dowiedział się od żony w sprawie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Wspomnianym na wstępie postanowieniem Wojewódzkie Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Wojewódzki Zespół wyjaśnił, że decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia została uznana za odebraną 30 czerwca 2025 r. w trybie art. 44 § 1 pkt i § 4 k.p.a., zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 14 lipca 2025 r. Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono osobiście 11 września 2025 r., wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku. W załączonej do odwołania prośbie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zainteresowany, jako powód uchybienia terminu podaje, iż przebywał poza granicami kraju. Wojewódzki Zespół uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu jest więc niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się nawet lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W ocenie organu w tym stanie faktycznym trudno przyjąć brak winy strony. Skarżący oczekiwał na decyzję i jednocześnie wiedział, że będzie przebywał poza granicami kraju, a zatem powinien albo zwrócić się do organu o przesłanie decyzji po powrocie do miejsca zamieszkania, albo po uzyskaniu informacji o treści decyzji od członka rodziny, w tym wypadku od żony, mógł wystosować wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku z miejsca ówczesnego pobytu. Podane powody uchybienia terminu nie stanowiły zdaniem organu przeszkody do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. D. wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż po powrocie do kraju zwrócił się za pośrednictwem żony do Wojewódzkiego Zespołu o wydanie korespondencji, tj. decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W związku z tym, że decyzja była dla skarżącego niekorzystana złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podniósł, iż skład ustalający poziom potrzeby wsparcia odbył się 27 maja 2025 r. i nie został wówczas poinformowany, kiedy otrzyma decyzję, zwłaszcza że ustawowy termin na rozpatrzenie sprawy wynosi 3 miesiące, a on oczekiwał na jej rozpatrzenie rok, a więc tym samym nie posiadał wiedzy, że decyzja zostanie wydana w ciągu miesiąca. Wyjechał z kraju na zaproszenie dzieci i nie mógł w związku z tym odebrać korespondencji z Wojewódzkiego Zespołu. Skarżący wskazał również, że w związku z przewlekłością postępowania nie mógł się spodziewać, że komisja zacznie działać szybciej i przyspieszy wydanie decyzji, co świadczy o braku jego winy w uchybieniu terminu. Wykazał się należytą starannością, a uchybienie terminu nastąpiło z powodu okoliczności, na które nie miał wpływu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143) [dalej: ustawa p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonania oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów (por. np. wyrok NSA z 27 lipca 2004 r., OSK 628/04). Sąd bada zatem całość zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie tylko to, co zarzuca skarżący w skardze. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było postanowienie organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawą jego wydania był przepis art. 58 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. stosowany w sprawach z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj.: Dz.U. z 2025 r., poz. 913 ze zm.( [dalej: ustawa o rehabilitacji]. Ten ostatni przepis stanowi, że w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, w postępowaniach o ustalenie niepełnosprawności albo stopnia niepełnosprawności lub w postępowaniach o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia nie stosuje się przepisu art. 79a k.p.a. Oznacza to, że organy obu instancji orzekające w tych sprawach nie stosują jedynie przepisu art. 79a k.p.a., zgodnie z którym "w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się" (§ 1) oraz "w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1" (§ 2). Pozostałe przepisy k.p.a. - w sprawach nieuregulowanych w ustawie o rehabilitacji - podlegają zastosowaniu. Stanowiący podstawę zaskarżonego postanowienia art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wedle § 2, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jak stanowi § 3, przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Jednocześnie w art. 59 k.p.a. przewidziano, że o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie (§ 1), z tym że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (§ 2). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że z treści art. 58 § 1 k.p.a. (ab initio) wynika, iż dopiero okoliczność uchybienia terminowi jest przesłanką do rozstrzygania w przedmiocie wniosku o jego przywrócenie. A zatem, jeśli strona nie uchybiła terminowi, to wniosek o jego przywrócenie jest bezprzedmiotowy. Nie ulega wątpliwości, że stosownie do treści art. 6b5 ust. 5 ustawy o rehabilitacji od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu składany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W niniejszej sprawie organ uznał decyzję wydaną w pierwszej instancji za odebraną w dniu 30 czerwca 2025 r., w trybie art. 44 § 1 pkt i § 4 k.p.a. Z tego też powodu stwierdził, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 14 lipca 2025 r. Tymczasem do zastosowania fikcji doręczenia w zgodzie z powołanym art. 44 k.p.a. wymagane jest spełnienie wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do doręczanej przesyłki. Znajdująca się w aktach sprawy przesyła została zaadresowana na prawidłowy adres wskazany przez stronę. Ponadto z adnotacji doręczyciela wynika, że została ona awizowana 16 czerwca 2025 r., a następnie zwrócona do nadawcy 1 lipca 2025 r. Na przesyłce brak jest jednak informacji o fakcie dokonania drugiej awizacji oraz miejscu pozostawienia awiza i miejscu spoczywania przesyłki. Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest natomiast, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym przepisie czynności doręczyciela. Kolejne czynności z tym związane winny znaleźć odzwierciedlenie na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru (por. przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 listopada 2020 r., I OSK 780/19; 8 grudnia 2020 r., II OSK 1160/20; 27 kwietnia 2020 r., II OSK 2171/19; 23 stycznia 2023 r., I OSK 2741/19).W tej sprawie nie udokumentowano wszystkich czynności doręczyciela. Raz jeszcze podkreślić należy, iż skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w przepisie art. 44 k.p.a. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Aby organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 k.p.a.), zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza. Innymi słowy, dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym przepisie czynności doręczyciela. Jeżeli nie wiadomo, jak działał doręczający, to doręczenia nie można uznać za dokonane (zob. np. wyrok NSA z 26 lutego 2020 r., I OSK 3971/18). Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega bowiem nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione (por. wyrok NSA z 31 maja 2012 r., I OSK 2105/11). Zdaniem Sądu, adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest bowiem za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym. Reasumując, brak wszystkich elementów wymaganych przez art. 44 k.p.a. powoduje, że do tej przesyłki nie można zastosować tzw. "fikcji doręczenia". W rezultacie w realiach niniejszej sprawy wydanie decyzji pełnomocnikowi strony 4 września 2025 r. dopiero otwierało termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe prowadzi do konkluzji, że rozważany wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony 11 września 2025 r. nie uchybił terminowi ustawowemu. Składowi orzekającemu w niniejszej sprawie znany jest pogląd, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do środka zaskarżenia jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi. Jednak w niniejszej sprawie owa koncepcja nie ma podstaw do wdrożenia wobec błędnego zastosowania przez organ tzw. "fikcji doręczenia". Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącego należy wskazać, iż nie zasługuje ona na akceptację. Warto bowiem dostrzec, że już pismem z 12 maja 2025 r. skarżący zawiadomił organ, iż będzie przebywał poza miejscem zamieszkania w maju i czerwcu 2025 r., nie wskazał jednak wówczas innego adresu do doręczeń ani nie ustanowił pełnomocnika, który mógłby w jego imieniu dokonać stosownych czynności. Zatem skarżący był świadomy, że planuje opuszczenie miejsca zamieszkania, a jednak nie zabezpieczył swych interesów należycie. Przyznać więc trzeba, że strona nie dołożyła należytej staranności i z tego powodu należy zgodzić się z organem, iż w tym wypadku wyjazd poza granice kraju nie daje podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przystąpi do rozpatrzenia wniosku skarżącego złożonego osobiście 11 września 2025 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. a.kr