III SA/Lu 60/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Referent Paulina Rolińska-Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2026 r. spraw ze skarg B. K. i M. O. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 10 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz B. K. i M. O. kwoty po 200 zł (dwieście złotych) dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną decyzją z 10 grudnia 2025 r., nr [...], Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty Z. z 18 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy. W latach 2019-2021 Starosta Z. przeprowadził kompleksową modernizację ewidencji gruntów i budynków na obszarze jednostki ewidencyjnej [...] zgodnie z art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.), dalej jako "p.g.k." Projekt operatu opisowo-kartograficznego obrębu ewidencyjnego [...], podlegał wyłożeniu do wglądu osób zainteresowanych w dniach od 6 października 2021 r. do 26 października 2021 r. W okresie wyłożenia M. O. (właściciel działki o nr ewidencyjnym 118) oraz (T. K. – właściciel działki o nr ewidencyjnym 119) złożyli uwagi do danych ujawnionych w projekcie operatu opisowo-kartograficznego. Uwagi M. O. oraz T. K. zostały uznane za zasadne. Organ poinformował zainteresowanych, że zmiany dotyczące danych ewidencyjnych zgłoszone w treści uwag wymagają sporządzenia przez wykonawcę modernizacji nowej dokumentacji geodezyjnej obejmującej zmiany przedmiotowych danych oraz przyjęcia tej dokumentacji do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego (PZGiK). Wobec tego 18 maja 2022 r. wykonawca prac geodezyjnych ustalił przebieg granic pomiędzy działki nr 118 z działkami nr 117 i 119 na podstawie zgodnych wskazań właścicieli nieruchomości (P. P., H. O. reprezentującej M. O., B. K., T. K. reprezentującego T. K. oraz H. M.). Dokumentacja techniczna nr [...] uwzględniająca uwagi M. O. oraz T. K. została przyjęta do PZGiK 28 lipca 2022 r. Następnie decyzją z 4 grudnia 2023 r. nr [...], Starosta Z. dokonał aktualizacji danych na podstawie ww. operatu. W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez M. O., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, decyzją z 22 marca 2024 r. nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W treści decyzji organ odwoławczy wskazał na m.in. naruszenie przepisów prawa w zakresie zastosowania niewłaściwego trybu postępowania administracyjnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 8 lipca 2024 r. nr [...], Starosta Z. uwzględnił zarzuty M. O. dotyczące przebiegu granicy działki ewidencyjnej nr 118 z działkami nr 117 i 119 oraz zarzuty T. K. dotyczące przebiegu granicy działki ewidencyjnej nr 119 z działką nr 118 - położonych w obrębie [...] i orzekł o aktualizacji danych ewidencyjnych na podstawie operatu [...] Jednak Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, decyzją z 31 października 2024 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozpatrując sprawę po raz kolejny Starosta Z. zlecił wykonanie nowej dokumentacji geodezyjnej. 14 lutego 2025 r. wykonawca modernizacji przeprowadził ponowne czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy działkami nr 118 a działkami nr 119, 117 i 108 (działka drogowa). Operat techniczny o nr [...] został przyjęty do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego 20 sierpnia 2025 r. Decyzją z 18 września 2025 r. Starosta Z. orzekł o: 1. odrzuceniu zarzutu M. O. do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, dotyczący przebiegu granicy działki nr 118 z działkami nr 117 i 119, położonymi w obrębie ewidencyjnym [...], jednostka ewidencyjna [...]; 2. odrzuceniu zarzutu T. K. do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, dotyczący przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 119 i 118, położonymi w obrębie ewidencyjnym [...], jednostka ewidencyjna [...]; 3. aktualizacji danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków, dotyczących granic działek o nr 117, 118 i 119, położonych w obrębie ewidencyjnym [...], jednostka ewidencyjna [...], polegającej na zmianie numerycznego opisu granic działek oraz zmianie pola powierzchni działek, na podstawie operatu technicznego przyjętego do PZGiK 20 sierpnia 2025 r. pod nr [...], w sposób następujący: - zmienił numeryczny opis przebiegu granic działki nr 117 na odcinku od punktu granicznego nr [...] przez punkty nr [...] do punktu nr [...] oraz zmienił pole powierzchni działki z dotychczasowego 0,2721 ha (w tym RIIIa - 0,1006 ha, Br-RIIIa - 0,1715 ha) na 0,2436 ha (w tym RIIIa - 0,0815 ha, Br-RIIIa o pow. 0,1621 ha); - zmienił numeryczny opis przebiegu granic działki nr 118 na odcinku od punktu granicznego o nr 2551 przez punkty nr 2805, 2542 do punktu nr 2541 oraz na odcinku od punktu nr 2804 przez punkty nr 2558, 2560, 2561, (usunąć punkt nr 2562), 2563, 2564, 2565, 2566, 2567, 2568, 2569 do punktu nr 1088, zmienił pole powierzchni działki z dotychczasowego 1,5375 ha (w tym Br-RIIIa - 0,0934 ha, RIlIa - 0,3108 ha, RIIIb - 0,4259 ha, RIVa - 0,5626 ha, RIVb - 0,1448 ha) na 1,5545 ha (w tym Br-RIIIa - 0,0962 ha, RIIIa - 0,3175 ha, RIIIb - 0,4203 ha, RIVa - 0,5577 ha, RIVb - 0,1628 ha); - zmienił numeryczny opis przebiegu granic działki nr 119 na odcinku od punktu granicznego nr 2804 przez punkty nr 2580, 2560, 2561, (usunąć punkt nr 2562), 2563, 2564, 2565, 2566, 2567, 2568, 2569 do punktu nr 1088, zmienił pole powierzchni działki z dotychczasowego 1,3458 ha (w tym Br-RIIIa - 0,0754 ha, RIIIa - 0,2200 ha, RIIIb - 0,3543 ha, RIVa - 0,3210 ha, RIVb - 0,2279 ha, S-RIVa - 0,1472 ha) na 1,3675 ha (w tym Br-RIIIa - 0,0786 ha, RIIIa - 0,2461 ha, RIIIb - 0,3599 ha, RIVa - 0,3200 ha, RIVb - 0,2099 ha, S-RIVa - 0,1530 ha). Odwołanie od powyższej decyzji ponownie wniósł M. O.. Decyzją z 10 grudnia 2025 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty Z. z 18 września 2025 r. (pkt 1 decyzji) oraz w pkt 2 decyzji uwzględnił zarzuty M. O. i T. K., w zakresie, w którym strony podnoszą, że granica pomiędzy działkami nr 118 a 117 i 119, została ustalona nieprawidłowo i dokonał aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...], jednostka ewidencyjna [...], na podstawie danych zawartych w operacie technicznym nr [...], przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 20 sierpnia 2025 r., w ten sposób, że: - zmienił numeryczny opis przebiegu granic działki nr 117 na odcinku od punktu granicznego nr 2551 przez punkty nr 2805, 2542 do punktu nr 2541, oraz zmienił pole powierzchni działki z dotychczasowego 0,2721 ha (w tym RIIIa - 0,1006 ha, Br-RIIIa - 0,1715 ha) na 0,2436 ha (w tym RIIIa - 0,0815 ha, Br-RIIIa o pow. 0,1621 ha): - zmienił numeryczny opis przebiegu granic działki nr 118 na odcinku od punktu granicznego o nr 2551 przez punkty nr 2805, 2542 do punktu nr 2541 oraz na odcinku od punktu nr 2804 przez punkty nr 2558, 2560, 2561, (usunąć punkt nr 2562), 2563, 2564, 2565, 2566, 2567, 2568, 2569 do punktu nr 1088, zmienił pole powierzchni działki z dotychczasowego 1,5375 ha (w tym Br-RIIIa - 0,0934 ha, RIIIa - 0,3108 ha, RIIIb - 0,4259 ha, RIVa - 0,5626 ha, RIVb - 0,1448 ha) na 1,5545 ha (w tym Br-RIIIa - 0,0962 ha, RIIIa - 0,3175 ha, RIIIb - 0,4203 ha, RIVa - 0,5577 ha, RIVb - 0,1628 ha); - zmienił numeryczny opis przebiegu granic działki nr 119 na odcinku od punktu granicznego nr 2804 przez punkty nr 2580, 2560, 2561, (usunąć punkt nr 2562), 2563, 2564, 2565, 2566, 2567, 2568, 2569 do punktu nr 1088, zmienił pole powierzchni działki z dotychczasowego 1,3458 ha (w tym Br-RIIIa - 0,0754 ha, RIIIa - 0,2200 ha, RIIIb - 0,3543 ha, RIVa - 0,3210 ha, RIVb - 0,2279 ha, S-RIVa - 0,1472 ha) na 1,3675 ha (w tym Br-RIIIa - 0,0786 ha, RIIIa - 0,2461 ha, RIIIb - 0,3599 ha, RIVa - 0,3200 ha, RIVb - 0,2099 ha, S-RIVa - 0,1530 ha). Natomiast w pkt 3 decyzji odrzucił pozostałe zarzuty. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów Prawa geodezyjnego i Kartograficznego mających zastosowanie w sprawie i wyjaśnił, że 14 lutego 2025 r. wykonawca modernizacji przeprowadził ponowne czynności ustalenia przebiegu granic dla granicy pomiędzy działkami nr 118 a działkami nr 119, 117 i 108 (działka drogowa), których wyniki zostały opracowane w operacie technicznym o nr [...] Wykonawca postanowił dokonać ponownych czynności związanych z ustaleniem granic pomiędzy przedmiotowymi działkami, ponieważ poprzednia dokumentacja nr [...], sporządzona również w ramach rękojmi, została uznana za wadliwą w konsekwencji poprzednio toczącego się postępowania odwoławczego. Wykryty błąd dokumentacji dotyczył niewłaściwego przeprowadzenia ustalenia przebiegu granic poprzez niewłaściwie przeprowadzoną analizę dokumentacji źródłowej, co się przyczyniło do ustalenia granic niezgodnie ze stanem prawnym wynikającym z tej dokumentacji. Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzone ponownie 14 lutego 2025 r. ustalenie przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami zostało wykonane w sposób prawidłowy. Geodeta zgodnie z przepisami § 33 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r., poz. 219 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków" lub "rozporządzenie EGiB"), dokonał ustalenia przebiegu granic działki nr 118 z działkami nr 119, 117 i 108, dobierając odpowiedni tryb ustalenia, kierując się przy tym obowiązującymi przepisami prawa. Granice pomiędzy działkami ustalono na podstawie przyjętej do PZGiK dokumentacji geodezyjnej, zgodnie z § 33 ust. 3 wskazanego rozporządzenia, tj. na podstawie danych wynikających z operatu źródłowego z założenia ewidencji gruntów wsi [...] o nr [...], przyjmując, że przebieg granicy pomiędzy działkami nr 118 i 117 będzie wykazany od punktu granicznego o nr 2551 przez punkty nr 2805, 2542 do punktu nr 2541, przebieg granicy pomiędzy działkami nr 118 i 119 będzie wykazany od punktu granicznego o nr 2804 przez punkty 2558, 2560, 2561, 2563, 2564, 2565, 2566, 2567, 2568, 2569 do punktu nr 1088. Podczas procedury ustalenia przebiegu granic, wykonawca wykluczył możliwość ustalenia przedmiotowych odcinków granic na podstawie § 33 ust. 1 i 2 rozporządzenia, ponieważ nie wszyscy z zawiadomionych właścicieli przedmiotowych działek stawili się na gruncie, dlatego nie byłoby możliwości w tym trybie uzyskać zgodnych oświadczeń wszystkich właścicieli. Wykonawca wykluczył również możliwość ustalenia przedmiotowych odcinków granicy na podstawie § 33 ust. 2 ww. rozporządzenia, tj. na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, ponieważ uznał, że wówczas stan użytkowania byłby sprzeczny z dokumentacją archiwalną określającą stan prawny. Organ odwoławczy wyjaśnił, że geodeta ustalając granicę działki nr 117 z działką nr 118, w punkcie granicznym 2551 wykorzystał szkic polowy nr 8 z operatu o nr [...], pozyskując z niego dane dotyczące szerokości działek nr 116, 117. Wykorzystując przy tym szkic podstawowy i szkic rozgraniczeniowy pochodzący z operatu o nr [...], w ramach którego dokonano rozgraniczenia granicy działki nr 115, odłożył od jej przebiegu poszczególne miary czołowe działek nr 116 i 117, uzyskując w ten sposób położenie punktu granicznego nr 2551 i następnie odkładając miarę czołową wynoszącą 14,30 m, uzyskał w ten sposób położenie punktu granicznego nr 2804. Wykorzystanie danych źródłowych w powyższy sposób pozwoliło wykonawcy na określenie położenia granicy pomiędzy działkami nr 118 i 108, zachowując w ten sposób miarę czołową działki nr 118, wynoszącą 14,30 m, czyli miarę, na którą wskazywały dokumenty źródłowe, wykorzystane przez wykonawcę. Według szkicu nr 8 z założenia ewidencji gruntów o nr [...], odległość granicy działki nr 118 od punktu granicznego o nr 2551 ustalonego przez wykonawcę do granicy działki nr 115, wynosić powinna 44,70 m. Taka dokładnie odległość została przez wykonawcę odłożona. Przy ustaleniu punktu granicznego o nr 2804, również wykorzystano ww. dokument źródłowy, odkładając tym razem miarę czołową wynoszącą 14,30 m. Geodeta na podstawie dokonanej analizy dokonał ustalenia przebiegu zaskarżonej granicy, pomiędzy działką nr 118 a działkami nr 117 i 119 od punktu granicznego nr 2551 do punktu granicznego nr 2804. Szkic z założenia ewidencji gruntów nr 8 pochodzący z operatu o nr [...], posłużył również do ustalenia dalszego przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 118 i 117, tj. od ustalonego już punktu nr 2551 do punktu o nr 2542. Wykorzystując położenie działki drogowej nr 115, widocznej również na szkicu z założenia ewidencji gruntów, wykonawca dokonał ustalenia punktów granicznych nr 2805 i 2542 na podstawie miar czołowych odłożonych do tych punktów od granicy działki drogowej, zachowując do punktu nr 2805 miarę 36,5 m, a do punktu nr 2542 miarę około 32,4 m. Jak wynika z analizy przeprowadzonej przez wykonawcę, jedynie w powyższym zakresie do ustalenia przebiegu granic pomiędzy działkami nr 118 a 117 i 119 mógł wykorzystać dane wynikające ze szkicu z założenia ewidencji gruntów wsi [...]. Pozostałe odcinki granic, wykonawca ustalił na podstawie wpasowanego fragmentu mapy ewidencyjnej, tj. pomiędzy działkami nr 118 i 117, na podstawie mapy ewidencyjnej ustalono odcinek granicy od punktu nr 2542 do punktu nr 2541, natomiast granicę pomiędzy działkami nr 118 i 119 z wyjątkiem punktu granicznego o nr 2804 (na podstawie szkicu z założenia ewidencji gruntów wsi [...]), w całości ustalono na podstawie mapy ewidencyjnej poprzez określenie punktów granicznych, tj. 2558, 2560, 2561, 2563, 2564, 2565, 2566, 2567, 2568, 2569 i 1088. W ocenie organu odwoławczego, ustalając przedmiotowe granice, geodeta w kompleksowym zakresie przeprowadził analizę dokumentacji źródłowej. Uwzględnił dane wynikające z dokumentacji źródłowej, tj. operatu założenia ewidencji gruntów wsi [...] o nr [...] w zakresie określenia położenia ustalanych odcinków granic pomiędzy działką nr 118 a 119 i 117, szczególnie w punktach granicznych o nr 2804, 2551, 2805 i 2542. Dokumentacja wykorzystana przez geodetę, tj. dokumentacja z założenia ewidencji gruntów [...], w tym szkic polowy nr 8, stanowi dokument przedstawiający stan ewidencyjny granic nieruchomości ww. działek, których dotyczyło przedmiotowe ustalenie, a miary czołowe wykorzystane przez geodetę, zakreślają granice prawa własności. Powyższe oznacza, że geodeta określając przebieg zaskarżonych odcinków granic w ww. punktach, zdefiniował poprawnie ich położenie, zgodnie z istniejącym stanem ujawnionym w dokumentacji źródłowej. W ocenie organu, analiza przeprowadzona przez Starostę Z. uzasadnia wydanie decyzji wprowadzającej zmiany w ewidencji gruntów i budynków dla przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 118 a 117 i 119, zgodnie z operatem technicznym o nr [...] Odnosząc się do zarzutów M. O. i T. K., organ odwoławczy wskazał, że nowa dokumentacja nr [...] wykazała wiarygodne dane, mogące posłużyć do przeprowadzenia aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Nowe dane zastąpią dane aktualnie obowiązujące w bazie ewidencji gruntów i budynków ujawnione na podstawie dokumentacji z pierwotnych prac modernizacyjnych, które zostały zaskarżone przez M. O. i T. K.. Powyższe prowadzi do uwzględnienia złożonych zarzutów, a nie do ich odrzucenia, o czym błędnie w punktach 1 i 2 zaskarżonej decyzji orzekł Starosta Z.. Nowa dokumentacja wykazała jednocześnie, że szerokość działki nr 118 powinna wynosić 14,30 m, a nie 19,00 m, jak twierdził M. O.. Natomiast ustalenie granic zgodnie z użytkowaniem byłoby niezgodne ze stanem granic wynikających z dokumentów archiwalnych. Złożone zarzuty należało zatem uznać za niezasadne i dokonać aktualizacji informacji o działkach pozyskanych w procesie modernizacji, zastępując je informacjami zgodnymi z dostępną dokumentacją źródłową. Natomiast żądanie stron w zakresie wykazania granic zgodnie z ich sugestiami nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu organ odwoławczy żądanie powyższe uznał za pozbawione podstaw prawnych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ze względu na nieprecyzyjne sformułowanie rozstrzygnięcia przez Starostę Z. w puntach 1 i 2 należało uchylić decyzję organu I instancji w całości i orzec co do istoty sprawy w kwestii uwzględnienia złożonych zarzutów i przeprowadzenia aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu o nr [...] Skargę na powyższą decyzję wniósł B. K. (właściciel działki o nr ewidencyjnym 117). Skarga została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Lu 60/26. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako "k.p.a."), poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę do uchylenia decyzji w całości poprzez bezkrytyczne uznanie operatu technicznego nr [...] za wiarygodny oraz pominięcie interesu prawnego skarżącego jako właściciela działki nr 117; 2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ wynik sprawy art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób wewnętrznie sprzeczny i niejednoznaczny, który uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania organu oraz dokonanie skutecznej kontroli sądowej rozstrzygnięcia; 3) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wadliwe orzeczenie co do istoty sprawy, mimo istnienia istotnych wątpliwości co do stanu faktycznego i prawidłowości ustaleń geodezyjnych; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez jego zastosowanie i przyjęcie dokumentacji archiwalnej jako wyłącznego i decydującego kryterium ustalenia przebiegu granicy działki nr 117 z działką nr 118, mimo jej niekompletności, braku możliwości jednoznacznego odtworzenia granicy w terenie oraz pominięcia dokumentacji uzupełniającej i stanu faktycznego użytkowania gruntu oraz pominięciu, że właściciele powyższych działek zgodnie wskazali w dniu 18 maja 2022 r. przebieg przedmiotowych granic. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skargę na powyższą decyzję wniósł również M. O.. Skarga została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Lu 61/26. Skarżący podniósł, że nigdy nie wyrażał zgody na to, aby granica przebiegała zgodnie ze stanem użytkowania. Skarżący nie zgodził się na skorzystanie w trakcie ponownego ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek w ramach operatu nr [...] ze szkicu polowego nr 8, pochodzącego z dokumentacji źródłowej nr [...], z założenia ewidencji gruntów wsi [...], kwestionując przyjęte na tej podstawie dane dotyczące szerokości działki nr 118 – 14,30 m. Skarżący zakwestionował również wykorzystanie przez wykonawcę dokumentacji źródłowej stanowiącej operat z rozgraniczenia działki nr 115 nr [...], twierdząc, że odłożona miara wynosząca 44,70 m od drogi polnej stanowiącej działkę nr 115, nie jest wiarygodna, ponieważ nie jest znana szerokość tej drogi. W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z 21 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako "p.p.s.a.") połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę III SA/Lu 60/26 ze strawą III SA/Lu 61/26. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, chociaż nie wszystkie zarzuty okazały się zasadne. Zgodnie bowiem z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 4 ust. 1a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne dla obszaru całego kraju zakłada się i prowadzi w systemie teleinformatycznym bazy danych, obejmujące zbiory danych przestrzennych infrastruktury informacji przestrzennej, dotyczące m.in. ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości). Stosownie natomiast do art. 2 pkt 8 p.g.k., ilekroć w ustawie jest mowa o ewidencji gruntów i budynków, rozumie się przez to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Ewidencja gruntów i budynków stanowi zatem ustawowe źródło danych o gruntach, budynkach i lokalach dla planowania gospodarczego, w planowaniu przestrzennym, dla wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz dla ewidencji gospodarstw rolnych. Ma w związku z tym kluczowe znaczenie w wielu wymiarach. Ewidencja gruntów i budynków powinna zawierać aktualne dane dotyczące stanu prawnego i stanu faktycznego nieruchomości. Jednym ze sposobów utrzymywania katastru nieruchomości w stałej aktualności jest wykonywanie modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Jest to swoisty rodzaj masowej aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków dokonywanej z urzędu, w ramach której dokonuje się zmiany wielu danych dotyczących wielu gruntów, budynków i lokali, w granicach jednego, kilku lub kilkunastu obrębów ewidencyjnych. Procedura przeprowadzania modernizacji została unormowana w art. 24a p.g.k. oraz w § 28–33 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Modernizację ewidencji gruntów i budynków poprzedza opracowanie przez starostę projektu modernizacji ewidencji i uzgodnienie tego projektu z wojewódzkim inspektorem nadzoru geodezyjnego i kartograficznego. Następnie starosta podaje do publicznej wiadomości, poprzez wywieszenie na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego, informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych służących przeprowadzeniu modernizacji ewidencji oraz informację o trybie postępowania związanego z tą modernizacją. Po wykonaniu stosownych prac i sporządzeniu wymaganych opracowań, starosta zobowiązany jest wyłożyć projekt operatu opisowo-kartograficznego do wglądu w siedzibie starostwa powiatowego, na okres 15 dni roboczych. Jednocześnie starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia projektu operatu opisowo-kartograficznego do wglądu poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia tej informacji w prasie o zasięgu krajowym. W okresie wyłożenia projektu operatu opisowo-kartograficznego do wglądu, każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w tym projekcie, może zgłaszać uwagi do tych danych. Wówczas upoważniony przez starostę pracownik starostwa powiatowego przy udziale przedstawiciela wykonawcy prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, w terminie 15 dni roboczych od upływu terminu wyłożenia do wglądu projektu, rozstrzyga o przyjęciu lub odrzuceniu uwag, po czym informuje zgłaszającego uwagi o sposobie ich rozpatrzenia oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole. Po upływie powołanego wyżej terminu na rozpatrzenie zgłoszonych uwag, dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Starosta zobowiązany jest poinformować o tym skutku prawnym w drodze ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa. Dla wszystkich, których interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, otwiera się kolejny termin 30 dni liczony od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wskazanej wyżej informacji przez starostę, do zgłoszenia zarzutów wobec danych zawartych w ewidencji po dokonaniu modernizacji. Starosta wydaje wobec zgłoszonych zarzutów decyzję o ich uwzględnieniu lub odrzuceniu. Jednak do zakończenia postępowania wskazaną decyzją, tj. do dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zgłoszone zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym sporządzonym w modernizacji nie są wiążące. Dopóki więc nie zakończy się postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia zarzutów, dane zawarte w operacie objęte tymi zarzutami nie mogą stanowić podstawy do podejmowania jakichkolwiek wiążących rozstrzygnięć, dla których dane te wpływają na wynik tych rozstrzygnięć (zob. M. Wolanin, Podziały, scalenia i rozgraniczenia nieruchomości oraz procedury ewidencyjne, 2025). W przedmiotowej sprawie Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uwzględnił w części zarzuty M. O. oraz T. K. oraz zmienił numeryczne opisy przebiegu granic działek nr 117, 118 i 119 oraz ich pole powierzchni w sposób wynikający z operatu technicznego nr [...], przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 20 sierpnia 2025 r. Przy czym w tym zakresie organ odwoławczy częściowo nieprawidłowo, sprzecznie z powyższym operatem technicznym wskazał przebieg granic. Jak wynika bowiem z treści operatu technicznego (k. 369-357, k. 344v-330 oraz k. 328-324 akt adm.) granica działki nr 117 na odcinku z działką nr 118 przebiega od punktu 2-2551, przez punkt 2-2805, do punktu 2-2542 (k. 343v akt adm.). Natomiast punkt 2-2541 to punkt graniczny, w którym zbiegają się granice działek ewidencyjnych – nr 164, 163 i 118 (trójmiedza). Ten punkt znajduje się poza granicami działki 117. Wobec tego błędnie został ujęty w numerycznym opisie granic działki nr 117. Podobnie przebieg granicy działki ewidencyjnej nr 119 na odcinku z działką nr 118 – jak wynika z treści operatu technicznego, w tym ze szkicu polowego (k. 343v i k. 342 akt adm.) oraz z wykazu pomierzonych współrzędnych (k. 341v-338 akt adm.) – w żadnym miejscu nie przechodzi przez pkt nr 2580. Natomiast w zaskarżonej decyzji taki punkt został ujęty. Mając na uwadze powyższe – w ocenie sądu – należało uchylić zaskarżoną decyzję, gdyż w tym zakresie określa ona przebieg granic wskazanych działek niezgodnie z dokumentacją zawartą w operacie technicznym nr [...] Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego M. O. należy wyjaśnić, że źródłami danych wykorzystywanych przy aktualizacji albo modernizacji ewidencji są materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin, dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach oraz dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne (§ 29 rozporządzenia). Zatem wykonawca prac geodezyjnych w ramach modernizacji miał prawo wykorzystać wszelką dokumentację zgromadzoną w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, po uprzedniej weryfikacji pod kątem wiarygodności. Przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby postępowania rozgraniczeniowego, postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, podziału nieruchomości, wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych a także na podstawie innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic oraz dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji (§ 30 ust. 1 rozporządzenia). Natomiast jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa powyżej albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach dotyczących standardów technicznych, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (§ 31 rozporządzenia). Zgodnie z § 33 ust. 1-3 rozporządzenia EGiB ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych dokonuje geodeta uprawniony, na podstawie zgodnych wskazań właścicieli albo samoistnych posiadaczy, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, jeżeli wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic. W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, przebieg granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów. Należy zwrócić uwagę, że ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych odbywa się w kilku etapach. W pierwszej kolejności dokonuje się tego na podstawie zgodnych wskazań właścicieli – z zastrzeżeniem jednak, że wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach. W związku z tym, nawet zgodne wskazanie granicy przez właścicieli sąsiednich działek nie jest wystarczające do ustalenia jej przebiegu, jeżeli co innego wynika z dokumentów. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych w oparciu o zgodne oświadczenia właścicieli - wówczas - w drugim etapie przebieg granic ustala się według ostatniego spokojnego stanu posiadania. O ostatnim spokojnym stanie posiadania, jako kryterium ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, możemy mówić przede wszystkim wówczas, gdy zakres posiadania nie jest przedmiotem sporu pomiędzy posiadaczami graniczących działek ewidencyjnych, jest stanem wzajemnie akceptowanym i ustabilizowanym, a więc stanem charakteryzującym się pewną trwałością. Nadto ma to być ostatni spokojny stan posiadania, a więc stan aktualny istniejący w czasie ustalania przebiegu granic działek ewidencyjnych, a nie stan jaki kiedyś istniał w przeszłości. Nie można tym samym przyjąć, że ustawowa przesłanka ostatniego spokojnego stanu posiadania jest spełniona jeżeli pomiędzy posiadaczami graniczących działek ewidencyjnych jest spór, co do zakresu posiadania i przebiegu granicy. Dodatkowo należy jeszcze zwrócić uwagę, że ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych według kryterium ostatniego spokojnego stanu posiadania może mieć miejsce wówczas, gdy ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami określającymi stan prawny (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. I OSK 615/22). Ostatnim etapem ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych – w przypadku, gdy spokojnego stanu posiadania nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, jest ustalenie granicy przez wykonawcę po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków. Należy podkreślić, że kolejność poszczególnych etapów ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych musi być ściśle zachowana. Oznacza to, że kolejny etap może być zastosowany jedynie, gdy poprzedni nie doprowadzi do ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. Skarżący argumentował, że nigdy nie wyrażał zgody na to, aby granica przebiegała zgodnie ze stanem użytkowania. Ponadto zakwestionował ustalenie przebiegu granic jego działki z wykorzystaniem szkicu polowego nr [...] z założenia ewidencji gruntów wsi [...], kwestionując przyjętą szerokość. Jednak podkreślić należy, że z materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, że miara czołowa, czyli szerokość frontu działki nr 118 wynosi dokładnie 14,30 m. Taka szerokość została wskazana w szkicu polowym nr 8 do operatu z założenia ewidencji gruntów wsi [...]. Jest to zatem pierwszy dokument, znajdujący się w zasobach PZGiK, z którego wynika wartość miary czołowej. Oczywiście szerokość frontu działki nr 118 mogła ulec zmianie na przestrzeni lat, jednak nie wynika to z żadnych dokumentów znajdujących się w zasobach PZGiK. Również skarżący nie przedstawił w tym zakresie żadnych dowodów, z których wynikałoby, kiedy i w jaki sposób zmieniła się miara czołowa. Wobec tego taką właśnie szerokość przyjęto w operacie nr [...] Należy wskazać, że nie znajdują żadnego uzasadnienia twierdzenia skarżonego, jakoby szerokość jego działki była większa, niż wynika to dokumentów źródłowych. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego B. K. o przyjęciu dokumentacji archiwalnej jako wyłącznego i decydującego kryterium ustalenia przebiegu granicy działki nr 117 z działką nr 118, mimo braku możliwości jednoznacznego odtworzenia granicy w terenie oraz pominięcia faktycznego użytkowania gruntu, a także pominięciu, że właściciele działek zgodnie wskazali w dniu 18 maja 2022 r. przebieg przedmiotowych granic należy wyjaśnić, że aby móc wykazać w ewidencji gruntów i budynków przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie m.in. modernizacji ewidencji - a więc tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – w pierwszej kolejności należy ustalić czy istnieje dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzona na potrzeby postępowań, m.in. rozgraniczeniowego czy podziału nieruchomości, czy istnieją inne materiały zasobu dotyczące ustalenia przebiegu granic lub też dokumentacja geodezyjna sporządzona przez Straż Graniczną. Taka dokumentacja źródłowa znajduje się w aktach sprawy. Oceniając przebieg kontrolowanego postępowania należy wskazać, że organy po części sprostały wymogom wyrażonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a związanym z obowiązkiem wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego, który może stanowić przedmiot wiarygodnych i kompletnych ustaleń faktycznych. Jak wynika z operatu nr [...] granice pomiędzy przedmiotowymi działkami ustalono na podstawie § 33 ust. 3 rozporządzenia EGiB tj. na podstawie przyjętej do PZGiK dokumentacji geodezyjnej, a dokładnie na podstawie danych wynikających z operatu źródłowego z założenia ewidencji gruntów wsi [...] o nr [...]. Wykorzystano również operat nr [...], w ramach którego dokonano rozgraniczenia granicy działki nr 115. Wykonawca operatu dokonał również wpasowanego fragmentu mapy ewidencyjnej. Należy zatem podzielić stanowisko organu odwoławczego i podkreślić, że dokumentacja wykorzystana przez geodetę, tj. dokumentacja z założenia ewidencji gruntów [...] a dokładnie szkic polowy o nr 8, stanowi dokument przedstawiający stan ewidencyjny granic nieruchomości ww. działek, a miary czołowe wykorzystane przez geodetę, zakreślają granice prawa własności. Powyższe oznacza, że geodeta określając przebieg zaskarżonych odcinków granic zdefiniował poprawnie ich położenie, zgodnie z istniejącym stanem ujawnionym w dokumentacji źródłowej. Z uwagi na brak innych dokumentów przedstawiających stan ewidencyjny dalszych odcinków granic pomiędzy przedmiotowymi działkami, geodeta wykorzystał wpasowaną mapę ewidencyjną, stanowiącą niemniej jednak dokument wtórny. Konsekwencją prawidłowego w świetle obowiązujących przepisów prawa ustalenia przebiegu granic w trybie określonym w § 33 ust. 3 rozporządzenia EGiB jest również niezasadność zarzutów skarżącego dotyczących zmniejszenia powierzchni jego działki ewidencyjnej. Pole powierzchni działki ewidencyjnej, oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych działki ewidencyjnej, uwzględniając wartość poprawki odwzorowawczej, i wykazuje się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 ha (§ 16 ust. 2 rozporządzenia EGiB). Ustalenie położenia punktów granicznych poprzez określenie ich współrzędnych jest zatem decydujące dla ustalenia powierzchni, która jest pochodną granic, a nie odwrotnie. Podkreślić należy, że pole powierzchni działki nr 117 przed modernizacją wynosiło 0,24 ha. Pole powierzchni wyliczone na podstawie operatu nr [...] wynosi 0,2436 ha. Zatem powierzchnia w istocie pozostała niezmieniona i jest taka sama jak wyliczona w operacie z 1964 r. Wobec tego argumentacja skarżącego o zmniejszeniu powierzchni jego działki jest niezasadna. Mając na uwadze powyższe sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. o kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.