III SA/Wa 1900/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), sędzia WSA Jacek Kaute, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi D. spółka z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ("Naczelnik", "Organ I instancji") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku D. Sp. z o.o. w W. ("Spółka", "Strona" lub "Skarżąca"), na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] do [...], obejmujących zaległość w podatku od towarów i usług za okres 01.2017, 03-10.2017 w łącznej kwocie należności głównej 193 137 zł wraz z należnymi odsetkami. W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik dokonał zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Skarżącej. Stosowne zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone do zobowiązanej Spółki w dniu 18 listopada 2019 r. Pismem z dnia 2 grudnia 2019 r. Strona wniosła skargę na czynności egzekucyjne. Prowadzonemu postępowaniu zarzucono naruszenie: - art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej też "ustawa" lub "u.p.e.a.") w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 77, 107 Kodeksu postępowania administracyjnego ("K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a oraz art. 2 Konstytucji, poprzez prowadzenie egzekucji w sytuacji nieistnienia albo braku wymagalności obowiązku, - art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, że świadczenie nienależne podlega egzekucji, - art. 7 i 77 K.p.a., poprzez przyjęcie zasady prawdy formalnej, tj. ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem wynikającym z akt sprawy, wbrew zasadzie prawdy materialnej nakazującej ustalenie stanu faktycznego, - art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie uciążliwego środka egzekucyjnego, - art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez prowadzenie egzekucji pomimo braku upomnienia, które musi poprzedzać wszczęcie egzekucji. Strona wskazała, że od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych zostało złożone odwołanie. W związku z podniesionymi przez Spółkę zarzutami decyzja ta winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, a Organ I instancji nie powinien dokonywać czynności egzekucyjnych. Strona zarzuciła również nieprawidłowe określenie egzekwowanej należności pieniężnej w części odnoszącej się do odsetek za zwłokę, ponieważ nie uwzględniono przerw w naliczaniu odsetek. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. Naczelnik oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola prawidłowości stosowania w postępowaniu egzekucyjnym środków egzekucyjnych, które służą do wyegzekwowania należności. Czynności egzekucyjne, tj. zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, zostały dokonane w sposób prawidłowy, natomiast podniesione przez Stronę zarzuty nie mogły być rozpatrywane w skardze wniesionej na podstawie art. 54 u.p.e.a. ponieważ w następstwie wniesienia skargi na czynność egzekucyjną nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, jak również zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ I instancji podkreślił również, że pełnomocnik zobowiązanej Spółki wniósł zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji. Strona wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika. W zażaleniu ponowiła argumentację zastosowaną w skardze na czynność. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "Organ II instancji") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] lutego 2020 r. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a. W myśl tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W postępowaniu wszczętym skargą w trybie art. 54 u.p.e.a. organ egzekucyjny kontroluje prawidłowość i zgodność z prawem dokonanych przez siebie czynności egzekucyjnych. Zatem strona, korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, w złożonej skardze może podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny lub egzekutora w odniesieniu do przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Następnie Dyrektor podkreślił, że sposób dokonania czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a równocześnie prawidłowość jej przeprowadzenia, należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w art. 80 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 ww. ustawy, poprzez doręczenie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Strony z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu zostało przekazane dłużnikom zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu komunikacji elektronicznej w dniu 13 listopada 2019 r. i doręczone do Banku [...]S.A. w tym samym dniu, do Banku [...]S.A. i Banku[...]– w dniu 14 listopada 2019 r., natomiast do Skarżącej przedmiotowe zawiadomienia zostały doręczone w dniu 18 listopada 2019 r. Dłużnicy zajętej wierzytelności poinformowali Naczelnika, że Strona nie prowadzi w żadnym z w/w banków rachunku bankowego. Mając powyższe na uwadze Dyrektor stwierdził, że Organ I instancji zastosował w/w środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a zawiadomienia zawierały wszystkie niezbędne elementy, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, wskazane w art. 67 § 2 u.p.e.a. Na postanowienie Dyrektora Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponowiła swoje stanowisko w sprawie i powołała się na te same zarzuty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej zwanej też "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wobec argumentacji skargi do Sądu należy ponownie przypomnieć, co może być przedmiotem instytucji prawnej unormowanej w art. 54 ustawy. Otóż przyjmuje się zgodnie, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Instytucja ta ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych, i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skarga do sądu powszechnego. Skarga w trybie art. 54 ustawy przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, których legalną definicję zamieszczono w art. 1a pkt 2 ustawy. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zatem zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 ustawy, dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 kognicja organów egzekucyjnego i nadzorczego jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (vide np. wyroki NSA z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17, 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13, 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, 13 listopada 2019 r., II FSK 2053/18). Skarga w tym trybie może więc dotyczyć wyłącznie formalnoprawnych aspektów czynności egzekucyjnej, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 ustawy (vide np. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54). Jak się wydaje, w skardze do Sądu Spółka konsekwentnie odmawia przyjęcia do wiadomości, że przedmiot postępowania z art. 54 ustawy dotyczy jedynie wskazanych technicznych, wykonawczych i faktycznych aspektów danej czynności. Skarga została bowiem w całości poświęcona kwestii zarzucanego nieistnienia egzekwowanego obowiązku i braku jego wymagalności, nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego oraz braku doręczenia upomnienia. Wszystkie te kwestie nie mogły być tymczasem podnoszone w ramach skargi na czynność egzekucyjną, gdyż dotyczą merytorycznych aspektów prowadzonego postępowania egzekucyjnego, którym dedykowane są inne instytucje ustawy, zwłaszcza zarzuty z jej art. 33 § 2. Jak zresztą wynika z akt, Spółka skorzystała już z możliwości, jakie dla zobowiązanego stwarza ten przepis. Badając kwestionowaną czynność egzekucyjną z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, Sąd stwierdził, że czynność ta została dokonana zgodnie z przepisami ustawy. Dłużnikowi zajętej wierzytelności (bankowi) doręczono zawiadomienie o zajęciu. Bank został wezwany, aby bez zgody Organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat, i aby przekazał zajętą kwotę temu Organowi. Czynność odpowiada więc wymogom art. 80 ustawy. Zawiadomienia i wezwania dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami wykonawczymi normującymi formę tych czynności. Ponieważ w skardze do Sądu zabrakło jakichkolwiek, adekwatnych zarzutów, możliwych przy korzystaniu z instytucji uregulowanej w art. 54 u.p.e.a., Sąd, działając z urzędu, nie stwierdził, aby kwestionowana czynność naruszała prawo. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a.