IV SA/Wr 692/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 30 września 2025 r., nr SKO 4103/196/2025 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie rodzicielskie oddala skargę w całości.

Decyzją z 30 IX 2025 r. (SKO 4103/196/2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej "SKO") - po rozpatrzeniu wniosku S. J. (dalej "skarżąca") o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Wójta Gminy Świdnica z 2 XII 2024 r. (nr 747.2024) ustalającej skarżącej prawo do świadczenia rodzicielskiego na córkę S. S., urodzoną [...] r., na okres od 21 X 2024 r. do 20 X 2025 r. – odmówiło stwierdzenia nieważności opisanej decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzję wydano w następujących okolicznościach: Wójta Gminy Świdnica (dalej jako "wójt"), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z 5 XI 2024 r., decyzją z 2 XII 2024 r. (nr 747.2024) przyznał skarżącej świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem córki S. S., urodzonej [...] r., na okres od 21 X 2024 r. do 20 X 2025 r. Decyzję wydano na podstawie art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 28 XI 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323) – dalej "UoŚR". Decyzja została odebrana przez skarżącą w dniu 10 XII 2024 r. Od decyzji tej skarżąca nie wniosła odwołania, w związku z powyższym stała się ona ostateczna z dniem 25 XII 2024 r. Wnioskiem z 6 VIII 2025 r. skarżąca zwróciła się do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji wójta przyznającej świadczenie rodzicielskie. Zdaniem skarżącej przedmiotowa decyzja wójta została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na zastosowaniu przez organ art. 17c UoŚR oraz zlekceważenia przez ten sam organ art. 9 kpa oraz art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 poz. 1429 ze zm.) – dalej "UoŚW". Skarżąca podniosła, że w chwili składania wniosku o świadczenie rodzicielskie w związku z urodzeniem córki była nieświadoma regulacji wynikających z art. 27 ust. 5 UoŚR według stanu prawnego na 31 XII 2023 r. Skarżąca posiadała już wówczas prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem – W. S. przyznane według stanu prawnego na dzień 31 XII 2023 r. Skarżąca nie miała jednak wiedzy, czy świadczenia te można łączyć. Natomiast wójt, przyjmując wniosek wiedział, że realizuje wobec niej świadczenie pielęgnacyjne na syna, do którego nabyła prawo przed 1 I 2024 r. (na tzw. starych zasadach). Mimo to nie została poinformowana (art. 9 kpa) o skutkach, jakie może spowodować złożenie takiego wniosku. Skarżąca nie przypomina sobie, aby w aktach sprawy znajdowało się pouczenie mnie o zasadach. Wójt zaś rozpatrzył wniosek o świadczenie rodzicielskie pozytywnie i przyznał to prawo od chwili narodzin córki S., przez co dopuścił do zbiegu dwóch świadczeń zapominając o brzmieniu art. 63 UoŚW. Decyzją z 30 IX 2025 r. (SKO 4103/196/2025) SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji wójta przyznającej skarżącej świadczenie rodzicielskie. W motywach decyzji SKO wyjaśniło, że nie stwierdziło wystąpienia żadnej z przesłanek nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W szczególności zaś nie dopatrzyło się rażącego naruszenia prawa, a więc oczywistego i jednoznacznego naruszenia przepisu, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu (bez potrzeby przeprowadzania wykładni). Tymczasem w sprawie przepisy UoŚR ani UoŚW, według stanu obowiązującego w chwili przyznawania świadczenia rodzicielskiego, nie sprzeciwiały się przyznaniu świadczenia rodzicielskiego osobie, która na inne dziecko pobiera świadczenie pielęgnacyjne. W sprawie świadczenia rodzicielskiego nie miał zastosowania art. 27 ust. 5 UoŚR, bowiem przepis ten został uchylony z dniem 1 I 2024 r., a więc na długo przez wydaniem decyzji przyznającej skarżącej świadczenie rodzicielskie. Natomiast przepis przejściowy, na który powołała się skarżąca, tj. art. 63 UoŚW, nie ma zastosowania w sprawach dotyczących ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego, gdyż - jak wynika z jego treści - stosuje się wyłącznie w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w przepisach UoŚR. SKO nie stwierdziło też rażącego naruszenia art. 9 kpa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w przypadku, gdy w stanie prawnym niebudzącym żadnych wątpliwości organ administracji publicznej wydaje decyzję, której rozstrzygnięcie stanowi negację obowiązujących przepisów. Przyczyną stwierdzenia nieważności może być również naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, jednak tylko w sytuacji, gdy naruszenie przepisów procesowych ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W rezultacie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji przyznającej skarżącej świadczenie rodzicielskie nie zostało wydane wbrew zakazowi określonemu w art. 17c ust. 9, w tym w pkt 4 UoŚR. Nie jest też sprzeczne z art. 63 UoŚW, gdyż ten nie odnosi się do świadczenia rodzicielskiego. W świetle zaś art. 17c (zwłaszcza ust. 9 pkt 4) UoŚR oraz uchylenia - z dniem 1 I 2024 r. - art. 27 ust. 5 UoŚR, nie można też przypisać wójtowi rażącego naruszenia art. 9 kpa, polegającego na zaniechaniu pouczenia skarżącej - na etapie postępowania wszczętego jej wnioskiem z 5 XI 2024 r. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę S. S. - o prawie wyboru między tym świadczeniem, a świadczeniem pielęgnacyjnym na inne dziecko, tj. syna W. S. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO. Podniosła, że jej wniosek o stwierdzenie nieważności zmierzał do uporządkowania stanu sprawy. Jest bowiem zainteresowana otrzymywaniem świadczenia pielęgnacyjnego na syna według starych zasad (według stanu prawnego na dzień 31 XII 2023 r.), a więc m.in. przy uwzględnieniu art. 27 ust. 5 UoŚR, który wyklucza możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego (na syna) i świadczenia rodzicielskiego (na córkę). W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej rozpatrzenie w trybie uproszczonym i oddalenie. Skarżąca, pouczona o treści art. 119 pkt 2 ppsa oraz poinformowana o wniosku SKO o tryb uproszczony, nie zażądała przeprowadzenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Postępowanie z art. 156 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania mającym na celu rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Celem takiego postępowania jest weryfikacja, czy konkretna decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Chodzi tu wyłącznie o wady kwalifikowane. Ciężar gatunkowy takich wad musi być na tyle istotny, by uzasadniać odstępstwo od zasady ochrony stabilności decyzji administracyjnej (art. 16 i art. 110 kpa) i wyeliminowanie jej z systemu prawnego ze skutkiem wstecznym. Zgodnie z art. 156 § 1 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Orzeczenie stwierdzające nieważność decyzji musi zatem powoływać się na co najmniej jedną z wyżej wymienionych wad, przy jednoczesnym przekonującym wykazaniu, że w konkretnym przypadku taka wada wystąpiła. W realiach niniejszej sprawy w zaskarżonej decyzji SKO trafnie stwierdziło, że decyzja wójta z 2 XII 2024 r. (nr 747.2024) przyznająca skarżącej świadczenie rodzicielskie nie jest obciążona żadną kwalifikowaną wadą z art. 156 § 1 kpa, skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Jak zasadnie zauważyło SKO, wniosek skarżącej z 5 XI 2024 r. o przyznanie świadczenia rodzicielskiego rozpatrywany był w oparciu o przepisy UoŚR według stanu prawnego obowiązującego po 31 XII 2023 r. Świadczenie rodzicielskie przysługuje m.in. matce dziecka, co wynika z art. 17c ust. 1 pkt 1 UoŚR. Zgodnie zaś z art. 17c ust. 9 UoŚR, świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli: 1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego; 2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4; 3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki; 4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 IV 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 5) osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W sprawie jest bezsporne, że w przypadku skarżącej wystąpiła przesłanka pozytywna przyznania świadczenia rodzicielskiego z art. 17c ust. 1 pkt 1 UoŚR, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych określonych w art. 17c ust. 9 UoŚR. Wójt był więc uprawniony a zarazem zobowiązany do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej i przyznania świadczenia rodzicielskiego na córkę S. S. Podkreślić należy, że eksponowana przez skarżącą okoliczność pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na syna nie stanowiła przeszkody w przyznaniu skarżącej świadczenia rodzicielskiego. Jak wynika bowiem z art. 17c ust. 9 pkt 4 UoŚR, przeszkodą do przyznania świadczenia rodzicielskiego byłaby sytuacja, gdyby skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne na córkę, a więc na dziecko, którego dotyczył wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. W przypadku skarżącej taka jednak sytuacja nie wystąpiła. Nie wystąpiła tu również kolizja świadczeń określona w powołanym przez skarżącą art. 27 ust. 5 pkt. 1 i 2 UoŚR, gdyż – jak słusznie zauważyło SKO – przepis ten został uchylony z dniem 1 I 2024 r. Sąd ma oczywiście świadomość, że skarżąca jest także beneficjentką świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego z tytułu opieki nad synem, przy czym świadczenie to przysługuje skarżącej przy zastosowaniu przepisów UoŚR według stanu prawnego obowiązującego do 31 XII 2023 r., a to w zw. z art. 63 ust. 1 UoŚW. Według stanu prawnego obowiązującego do 31 XII 2023 r., pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem rodzicielskim występuje kolizja i może przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, co wynika z art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 UoŚR. W okolicznościach sprawy wójt jednak nie rozpoznawał wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na tzw. starych zasadach (a więc m.in. przy uwzględnieniu art. 27 ust. 5 UoŚR) ale wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego uwzględniając stan prawny obowiązujący po 31 XII 2023 r. (a więc bez art. 27 ust. 5 UoŚR, który został uchylony z dniem 1 I 2024 r.). Wójt nie miał więc wynikającego z art. 9 kpa obowiązku informowania skarżącej o treści art. 27 ust. 5 UoŚR, bowiem przepis ten nie był stosowany w postępowaniu w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego. Nie wystąpiło tu więc naruszenie art. 9 kpa. Decyzja wójta z dnia 2 XII 2024 r. (nr 747.2024), przyznająca skarżącej świadczenie rodzicielskie na córkę, nie stanowiła zatem naruszenia prawa, w szczególności naruszenia prawa o charakterze rażącym w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa. Biorąc zaś pod uwagę, że nie ustalono także innych podstaw nieważności, SKO zasadnie odmówiło stwierdzenia nieważności opisanej decyzji. Sąd zwraca też uwagę, że w orzecznictwie wyrażono pogląd, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach obowiązujących do 31 XII 2023 r., mogą jednocześnie realizować uprawnieninie do świadczenia rodzicielskiego przyznawane na zasadach obwiązujących od 1 I 2024 r., bowiem nie stosuje się do takich stanów przepisu 27 ust. 5 UoŚR w brzmieniu obowiązującym do 31 XII 2023 r. - i nie zachodzi zbieg uprawnień, o którym mowa w tym ostatnim przepisie (zob. motywy wyroku WSA w Poznaniu z 12 III 2026 r., II SA/Po 554/25 – publ. CBOSA). Tym bardziej więc nie ma podstaw do uznania, że przyznanie skarżącej świadczenia rodzicielskiego według stanu prawnego obowiązującego po 31 XI 2023 r. stanowić mogłoby naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji w tym przedmiocie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.