II GZ 278/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. W., J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 54/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. W., J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 16 listopada 2021 r. nr 2601-IOA.4246.39.2019 w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 54/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), po rozpoznaniu wniosku T. W. i J. P., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 16 listopada 2021 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że T. W. i J. P. wraz ze skargą na ww. decyzję złożyli wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oświadczyli, że prowadzą działalność handlową, która stanowi jedyne źródło utrzymania dla nich i ich rodzin, zaś w związku z kryzysem gospodarczym spowodowanym pandemią COVID-19 w Polsce, dochody osiągane z prowadzenia działalności znacznie zmalały. W ocenie skarżących niewstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji nie pozwoli im na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, a w konsekwencji na uzyskiwanie przychodu i zaspokojenie wierzyciela. Podkreślili, że jako przedsiębiorcy, aby prowadzić w sposób ciągły handlową działalność gospodarczą muszą zamawiać towar, dokonywać bieżących opłat i rozliczeń z kontrahentami. Wnioskujący stwierdzili, że chodzi nie tylko o szkodę grożącą im, ale również o każdą inną szkodę, w tym także szkodę grożącą Skarbowi Państwa w związku z ewentualną wypłatą pobranych kar. Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że wniosek strony skarżącej nie spełnia wymagań, bowiem jego uzasadnienie nie pozwala dokonać oceny, czy wykonanie decyzji, spowoduje wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem WSA, sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika uzasadnienie wniosku jest lakoniczne i w żaden sposób nie uprawdopodabnia, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieuzasadnioną szkodę w majątku skarżących. Argumentując wniosek skarżący wskazali na fakt prowadzenia działalności handlowej, która stanowi jedyne źródło utrzymania dla nich i ich rodzin, na negatywne skutki gospodarcze spowodowane pandemią COVID-19 w Polsce oraz związany z tym spadek dochodów z działalności gospodarczej. W ocenie sądu I instancji, przytoczone przez skarżących twierdzenia są gołosłowne, nie zostały w żaden sposób sprecyzowane i wykazane. Sąd stwierdził, że nie mając wiedzy jaka jest aktualna kondycja finansowa skarżących, bowiem brak informacji w zakresie osiąganych dochodów, ponoszonych wydatków, majątku ruchomego, nieruchomości, wysokości obciążeń majątkowych, nie jest władny ocenić czy rzeczywiście wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić skarżącym znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. WSA podkreślił, że nie jest uprawniony do domniemywania jakichkolwiek faktów i okoliczności, które nie zostały podniesione przez stronę i które nie wynikają z akt sprawy. W związku z tym nie można ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na istnienie tych okoliczności nie wskazuje ani treść wniosku, ani analiza akt sprawy. Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania określonego aktu, sąd powinien dokonać analizy sytuacji strony i ocenić konieczność udzielenia ochrony tymczasowej z uwzględnieniem całości akt sprawy i to zarówno dokumentacji przedstawionej w aktach sądowych, jak i aktach administracyjnych, gdzie skarżący przedstawili dość szczegółowo swoją sytuację osobistą łącznie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem wnoszących zażalenie, w sytuacji, gdy wniosek pozbawiony był odpowiedniego uzasadnienia, należało zwrócić się do strony skarżącej o uzupełnienie braku tego wniosku, przy jednoczesnym sprecyzowaniu rygorów, jakie zostaną zastosowane w przypadku nieusunięcia uchybienia w terminie przez sąd zakreślonym. Skarżący stwierdzili, iż wskazali we wniosku okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji, a ponadto przedstawili swoją sytuację życiową i finansową we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym nie zgodzili się ze stanowiskiem WSA, iż nie zostały wykazane przesłanki z art. 61 p.p.s.a. Podkreślili również, że obecnie przeciwko nim prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego został zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Skarżący podnieśli, iż nie mają środków na pokrycie tak znacznego zobowiązania wynikającego z tytułu wykonawczego. Uzyskiwane świadczenia emerytalne są niewielkie i stanowią podstawowe zabezpieczenie potrzeb życiowych skarżących, zaś jedynie wolny od zajęć przychód ze świadczeń emerytalnych umożliwi skarżącym przeżycie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tych przyczyn podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony lub sam wniosek złożony w skardze. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że w sprawie nie uprawdopodobniono, iż w związku z jej wykonaniem mogłoby zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub/i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem twierdzenia strony były gołosłowne, a nadto nie zostały sprecyzowane ani wykazane. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. WSA zasadnie uznał, że z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie wynika, aby przesłanki warunkujące zastosowanie ochrony tymczasowej zostały spełnione. Skarżący w skardze złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże nie uprawdopodobnili zawartych w nim okoliczności przemawiających za zastosowaniem tej instytucji, ani też nie poparli swojego wniosku żadnymi materiałami dowodowymi, które mogłyby zostać przez Sąd pozytywnie zweryfikowanie przy ocenie, czy w przypadku strony zachodzą przesłanki warunkujące zastosowanie ochrony tymczasowej. Z regulacji prawnej art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania decyzji na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku w taki sposób, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Ogólnikowe i gołosłowne uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego pozytywną ocenę. Wniosek skarżących oraz twierdzenia w nim zawarte są gołosłowne, lakoniczne i nie zostały uprawdopodobnione jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi. Skarżący podali jedynie, że prowadzona przez nich działalność handlowa jest jedynym źródłem utrzymania dla nich i ich rodzin. Powołali się również na spadek dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej z powodu pandemii COVID-19. W ocenie skarżących niewstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji nie pozwoli im na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, uzyskiwanie przychodu i zaspokojenie wierzyciela. Podkreślili, że w związku z działalnością gospodarczą muszą dokonywać bieżących opłat i rozliczeń z kontrahentami. W ocenie NSA zasadnie Sąd I instancji uznał, iż przedstawiona argumentacja okazała się niewystarczająca i zbyt ogólnikowa. Skarżący nie przedstawili dokumentów uprawdopodobniających stanowisko zawarte we wniosku, a zwłaszcza obrazujących ich aktualną i rzeczywistą kondycję finansową. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż wobec gołosłownych twierdzeń strony, Sąd nie był w stanie ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Istotnie, brak wykazania należycie uprawdopodobnionych okoliczności przemawiających za spełnieniem ustawowych przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej stoi na przeszkodzie pozytywnemu rozpatrzeniu złożonego wniosku. Skarżący, ograniczając się jedynie do twierdzeń o charakterze ogólnym, nie wykazali, że w ich obecnej kondycji finansowej zachodzą podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej. Skarżący podnieśli również okoliczność pogorszenia ich sytuacji finansowej na skutek kryzysu gospodarczego wywołanego pandemią wirusa SARS-CoV-2 oraz jej wpływem na prowadzenie działalności gospodarczej. Strona w sposób ogólny wskazała na obniżenie, wskutek wystąpienia stanu pandemii, swoich dotychczasowych dochodów. Należy podkreślić, że wskazywana okoliczność, bez należytego jej uwiarygodnienia, nie może sama w sobie być uznana za podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd administracyjny. Brak jakichkolwiek dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby nagłe pogorszenie sytuacji ekonomicznej w okresie wnoszenia analizowanego żądania, uniemożliwił Sądowi zbadanie wpływu stanu epidemii na aktualną zdolność finansową wnioskujących i ich możliwości płatnicze. Co więcej, stwierdzić należy, że epidemia spowodowała powszechne trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej, które objęły swym zasięgiem cały kraj i znaczną część przedsiębiorców. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, samo powoływanie się na okoliczność obniżenia dochodów, bez przełożenia tych faktów na rzeczywistą zdolność płatniczą, jako sytuację uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest daleko niewystarczające, w szczególności wówczas, gdy wnioskodawcy nie przedstawili żadnych danych, ani też dokumentów, pozwalających zobrazować ich płynność finansową w okresie przed pandemią, jak i aktualnie. Aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja nałożonej kary pieniężnej może wyrządzić skarżącym znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do ich aktualnej sytuacji materialnej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości wymaganego zobowiązania i majątku, jakim dysponuje strona) nie jest możliwe zweryfikowanie czy w jej przypadku zapłata kary wywoła skutki, których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a które w sposób szczególnie ujemny wpłyną na prowadzenie działalności gospodarczej przez podmiot. W świetle powyższego, zaskarżone postanowienie WSA należało uznać za prawidłowe, a wniesione zażalenie podlegało oddaleniu. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.