III OZ 285/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 485/24 o odrzuceniu wniosku o przywróceniu terminu w sprawie ze skarg M. L. i M. L.2, H. S., T. B. i K. B., J.S. i R. S., R. H. i M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr KO.4113.9.2024 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić M. L. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia.

Postanowieniem z 28 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek M. L. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 26 kwietnia 2024 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z 23 stycznia 2025 r., doręczonym 8 lutego 2025 r., wezwano M. L., jako skarżącego i pełnomocnika pozostałych skarżących, do wykonania prawomocnego zarządzenia z 22 października 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowieniem z 5 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę, wskazując, że termin do uiszczenia wpisu od skargi minął bezskutecznie. Postanowieniem z 7 października 2025 r., III OZ 480/25, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie. W dniu 10 listopada 2025 r. M. L. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując, że termin na uiszczenie wpisu od skargi minął 17 lutego 2025 r., podczas gdy wpis został uiszczony 18 marca 2025 r. Do uchybienia terminu - zdaniem wnioskodawcy - doszło z przyczyn od niego niezależnych, tj. z powodu długotrwałych i przeciągających się negocjacji co do uiszczenia wpisu od skargi przez pozostałych skarżących. Wnioskodawca nie posiadał wiedzy co do zachowania terminu wpłaty wpisu od skargi oraz nie posiada wiedzy prawniczej ani nie korzysta z pomocy adwokata w tym zakresie. Z tego powodu - jak wskazał - nie ponosi winy co do uchybienia terminu do wpłaty wpisu sądowego. Odrzucając wniosek, Sąd pierwszej instancji wskazał, że z argumentacji skarżącego wynika, że miał on świadomość tego, że termin do uiszczenia wpisu od skargi minął 17 lutego 2025 r., a wpis od skargi uiścił 18 marca 2025 r. Na tej podstawie należy przyjąć, że najpóźniej 18 marca 2025 r. (w dniu kiedy uiścił wpis od skargi) dowiedział się o tym, że wpis od skargi nie został uiszczony w terminie. W dacie uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi ustała przyczyna uchybienia terminu, z jaką należy wiązać początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wobec tego złożony 10 listopada 2025 r. wniosek o przywrócenie terminu należało uznać za spóźniony i jako taki odrzucić na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej "p.p.s.a.") Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżący najpóźniej 18 marca 2025 r., a więc w dniu, w którym uiścił wpis od skargi, dowiedział się o tym, że wpis od skargi nie został uiszczony w terminie i to od tego dnia należy liczyć termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, jako od dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to nie jest trafne. Z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu z 9 listopada 2025 r., nadanego 10 listopada 2025 r. (k. 210), wynika, że o uchybionym terminie do dokonania czynności dowiedział się ostatecznie z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2025 r., III OZ 480/25, w którym to Sąd ten przesądził, że ów termin upłynął 17 lutego 2025 r. Postanowienie to doręczono skarżącemu 4 listopada 2025 r. (k. 203), a więc 7 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu został przez niego zachowany. Należy zwrócić uwagę, że w sprawie skarżący zaskarżył zażaleniem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 5 marca 2025 r. o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi w terminie. Zatem kwestia ta została prawomocnie przesądzona dopiero w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2025 r., III OZ 480/25. W ocenie Sądu to od daty doręczenia skarżącemu tego postanowienia należy liczyć termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, bowiem za logiczne i uzasadnione należało uznać działanie strony, która twierdząc, że dokonała czynności w terminie, nie przeczyła sama sobie i nie wnosiła jednocześnie o przywrócenie terminu. Fakt, że skarżący 18 marca 2025 r. uiścił wpis od skargi nie oznacza wcale, że w tym dniu wiedział, że czynności tej dokonuje po terminie. Sąd nie dopatrzył się w twierdzeniach skarżącego zawartych w różnych pismach procesowych, że w chwili uiszczania ww. wpisu miał on świadomość, że działa po terminie. Należało więc przyjąć, że o uchybionym terminie dowiedział się dopiero z postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, które miał prawo zaskarżyć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd o braku możliwości jednoczesnego złożenia przez stronę zażalenia na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu, gdyż uznaje się te dwa środki za "konkurencyjne". Pogląd ten opiera się na słusznej tezie, że inne są cele, jak również podstawy prawne tych instytucji procesowych. Nie można z jednej strony twierdzić w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi, że do uchybienia terminu nie doszło, a z drugiej wnioskować o przywrócenie uchybionego terminu. Skoro strona kwestionuje uchybienie terminu, to analiza wniosku o przywrócenie terminu może być przeprowadzona dopiero po prawomocnym przesądzeniu, że do uchybienia terminu doszło (zob. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt II FZ 432/19). W orzecznictwie można również spotkać zastrzeżenie, że teza o konkurencyjności omawianych środków prawnych nie oznacza, że korzystając z prawa do zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi strona nie może już wnioskować o przywrócenie terminu. Takie stanowisko prowadziłoby bowiem do bezpodstawnego ograniczenia prawa do sądu. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że interpretując tego typu okoliczności należy kierować się dobrem strony wnioskującej o przywrócenie terminu, tym bardziej jeżeli nie korzysta ona z pomocy fachowego pełnomocnika. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podejście zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji wymagałoby od skarżącego złożenia wniosku o przywrócenie terminu przy niewyjaśnionej kwestii jego uchybienia (skarżący kwestionował postanowienie o odrzuceniu skargi) i przy braku świadomości strony co do uchybionego terminu (kwestia tego czy skarżący powinien był mieć stosowną wiedzę, to już zagadnienie merytoryczne), czego trudno kategorycznie wymagać od strony działającej racjonalnie. Należało więc uznać, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie i powinien zostać merytorycznie rozpoznany. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.